Tiền Thật và Lời Hứa
Tiền Thật và Lời Hứa
Kinh tế vĩ mô tuần qua (03-10/10): tiền không rẻ đi mà có nhiều giá, lãi gửi mới bình quân 6,38%, quầy kỳ dài có nơi chào 8-9%. Nhà ở xã hội vay 6,5% còn nhà thương mại 10,9-15%. Vùng Nhà nước chọn được vốn rẻ, phần còn lại trả giá quầy trong lúc giá cả tăng 5,08%.
Đường sắt tốc độ cao 67 tỷ USD và loạt tuyến metro đang được bàn, ai cũng đếm con số chi ra. Nhưng tiền nhà nước bơm vào là nợ, của cải thật do dân làm ra về sau, còn phần lời lớn nhất không nằm ở hợp đồng xây lắp mà ở đất hai bên đường. Ai cầm sẵn đất và giấy phép quanh tuyến từ sớm mới là người hốt phần lớn.
Tiền trong tài khoản không phải vàng trong két mà là một niềm tin ghi thành con số. Hệ thống tài chính cần niềm tin đó quay vòng thật nhanh nên bào mọi ma sát, và chính cái trơn ấy vừa nuôi tín dụng vừa mở cửa cho lừa đảo. Bài đọc vụ Ngân hàng Nhà nước cảnh báo chặn hơn 6.300 tỷ đồng để hỏi: vì sao tiền lại dễ bị dẫn đi đến thế.
Bảng lãi suất tiết kiệm treo 5,9% đứng im sau đợt chấn chỉnh, còn ra quầy nhiều ngân hàng trả quanh 8-9%. Tiền dài thiếu, một cục rất lớn kẹt trong hơn 5,1 triệu tỷ dư nợ bất động sản, người vay trả 13-15%. Lãi thường chỉ hạ khi nợ xấu được xử lý thật, rồi Ngân hàng Nhà nước mua đô; giá thật về sát bảng là dấu xác nhận.
GDP tăng khoảng 8% nhưng tín dụng bơm ra nhanh hơn gấp đôi lượng hàng thật, phần dư đội vào giá nên giá tiêu dùng chạy trước lương. Tiền mới tới tay người gần nguồn trước (cầm đất, dự án, vốn), còn người làm công trả giá cao trước rồi mới đợi lương đuổi theo. Thu nhập thực đã co từ khoảng 5% xuống hơn 3%.
Kinh tế vĩ mô tuần qua (27/09-04/10): quý ba tăng 9,95% nhưng giá cả tháng 9 đã vượt 5%. Nhà nước không ghìm bằng lãi suất mà bằng ngân sách, gia hạn thuế xăng và giữ giá điện, nên cái giá chỉ đổi người trả: người vay, doanh nghiệp nhỏ và vốn ngoại. Cuối bài là thước tuần này và bảng chấm 9 lời tuần trước.
Tám tháng 2026, khối FDI xuất khẩu hơn 300 tỷ USD nhưng ròng chỉ còn khoảng 10 tỷ trên cán cân. Đô bán hàng quay ra trả linh kiện cho Trung Quốc, Hàn Quốc và trả lời cho chủ vốn; Việt Nam giữ lại tiền công, tiền đất, tiền thuế. Đô chỉ ở lại khi mình tự làm ra được linh kiện.
Room ngoại 50%, khoản vay hợp vốn 721 triệu USD, trái phiếu USD lần đầu từ 2014 đều được gọi chung là vốn quốc tế. Thật ra phần lớn là nợ phải trả bằng đô, trong khi khối ngoại đã bán ròng hơn 90 nghìn tỷ trên sàn. Ngày đòi do lãi Mỹ quyết, và người trả là người đang vay hay đang cầm tiền đồng.
Tháng 3/2026 vàng miếng trong nước đắt hơn thế giới khoảng 30 triệu mỗi lượng, tới tháng 8 chỉ còn chừng 4 triệu. Bài mở chuyên mục Vàng vẽ bản đồ năm lực làm giá vàng lên xuống: lãi thực của đô, ngân hàng trung ương mua vàng, chi phí bị nén trong lợi nhuận, nợ công Mỹ, và bức tường vàng miếng ở Việt Nam. Không lực nào đọc được một mình.
Tuần 20-27/9/2026, Ngân hàng Nhà nước tách thêm khách sạn, nghỉ dưỡng khỏi room tín dụng bất động sản và ba luật đất được đưa ra lấy ý kiến dân. Nhưng lãi thả nổi 13-15%, đất nền 9 tháng chỉ tăng 0,2%, giao dịch quý 2 còn 71,5% quý 1. Tiền chỉ mở cho chỗ có dòng tiền thật, đất nền đầu cơ sẽ kẹt lâu, và thước đo đúng là số hợp đồng chứ không phải giá rao.
Lợi nhuận của người chơi chứng khoán không đến đều mỗi năm mà dồn vào vài nhịp hiếm. Nhịp đó không phải may: nó mở ra sau khi đám đông vay ký quỹ bị buộc bán sạch, như chuỗi 15xx về 873 năm 2022. Tuần này ký quỹ vẫn ở mức kỷ lục trong khi thanh khoản co lại.
Kinh tế vĩ mô tuần qua (20-27/09): tuần đầu Việt Nam vào rổ FTSE, khối ngoại bán ròng 2.868 tỷ, đảo chiều đúng phiên đã hẹn. Lần theo đồng đô qua bảy chặng, từ lợi suất Mỹ 10 năm 5,223% tới tỷ giá, lãi qua đêm, nợ ký quỹ, trái phiếu đô và giá xăng, để thấy vốn đang đắt lên ở đâu và ai thấy đau trước. Cuối bài là thước tuần này và bảng chấm lại lời tuần trước, sai chỗ nào nói thẳng chỗ đó.
Mỹ và Trung Quốc gia hạn đình chiến thương mại thêm hai tháng, tới 10/1. Hạn ngắn là cố ý: roi thuế treo sẵn để Trung Quốc tiếp tục trả phí bằng cam kết mua đậu nành, nông sản, Boeing. Phần hàng dư không vào được Mỹ chảy sang Đông Nam Á, Việt Nam nhập siêu với Trung Quốc gần 108 tỷ đô sau tám tháng.
Cấm phân lô bán nền không khoá dòng tiền vào đất, chỉ dồn tiền về vài chủ đầu tư được chọn làm đô thị trọn gói thay vì người ngâm lô. Nửa đầu 2026 dư nợ bất động sản tăng 8,3%, nhanh hơn tổng tín dụng. Đất vẫn là cái van tổng cầu rẻ nhất, chỉ đổi tay người cầm.
Công ty xử lý nợ xấu vốn 5.000 tỷ đồng chỉ bằng khoảng một phần sáu mươi hai lượng nợ xấu hơn 310.000 tỷ, nên nó không mua đứt nợ bằng tiền mặt. Bài giải thích cách nợ xấu được dời khỏi sổ ngân hàng bằng trái phiếu đặc biệt để dòng tín dụng không tắc, và vì sao với người giữ tiền, lạm phát mới là chuyện đáng để ý.
Nhiều người quyết gửi tiết kiệm hay mua vàng bằng cách bấm máy so xem bên nào phần trăm to hơn. Nhưng hai thứ này cược ngược nhau về đúng một chuyện: đồng tiền còn giữ được giá hay không. Cái cần đọc là dấu của lãi thực, tức lãi gửi trừ lạm phát, chứ không phải con số nào lớn hơn.
VN-Index xanh nhờ vài mã đầu tàu họ Vin không phải cả thị trường khoẻ, mà là vốn tín dụng có hạn bị dồn vào vài con để kéo chỉ số. Giá cổ phiếu ở ta đo khả năng vay, không đo doanh nghiệp giàu cỡ nào. Ai đuổi theo đầu tàu ở giá cao thường là người đỡ giá cho người vào trước.
Chính phủ chốt tính thời hạn chung cư theo tuổi công trình, nhiều người lo mua căn hộ vài chục năm rồi mất trắng. Nhưng cái người ta cầm xưa nay chỉ là quyền dùng khối bê tông có tuổi thọ cộng quyền dùng miếng đất thuộc sở hữu toàn dân, nên gắn thời hạn chỉ là gọi đúng tên cái vốn đã vậy. Thứ nhà nước thật sự siết là trò ôm chung cư cho thuê chờ tăng giá.
Kinh tế vĩ mô tuần qua (13-20/09): khối ngoại mua 2.700 tỷ theo rổ FTSE, nhưng đó là tiền quỹ bị buộc gom theo rổ, không phải lòng tin. Ruột kinh tế khỏe dồn về số ít, còn nợ xấu và trái phiếu địa ốc thì xếp hàng chờ cuối năm.
Trái phiếu bất động sản dồn đáo hạn cuối năm, riêng tháng 12 khoảng 23-24 nghìn tỷ, nhiều chủ đầu tư xin khất. Câu đáng hỏi không phải giá nhà rơi tới đâu, mà ai được quyền ôm hàng tồn và đặt giá đáy. Vì phần lớn tồn kho là tài sản thế chấp trên sổ ngân hàng, chỉ bên cầm tiền thật mới mua nổi khi phải xả giá sỉ.