Siêu dự án đường sắt, metro: đừng hỏi tốn bao nhiêu tỷ, hỏi ai đang gom đất quanh tuyến

Ai cũng đang đếm. Đường sắt sáu mươi bảy tỷ đô theo đề xuất. Metro cỡ một triệu tỷ đồng theo các đề án. Người khen to, người lo nợ, người hỏi tiền đâu ra. Đếm sai chỗ rồi.

Tiền nhà nước định bơm vào mấy dự án đó không phải lấy từ một cái kho có sẵn. Nó là nợ, là lời hứa mai này có của cải trả lại. Vì là nợ nên nó bị ép phải đẻ ra lợi ích thật, chạy chậm một ngày là lãng phí, là lạm phát. Của cải thật thì do dân và doanh nghiệp làm ra trên tuyến đường đó về sau. Nhà nước chỉ mở vòi và ép tốc độ.

Còn phần dôi thì sao? Nó không nằm trong hợp đồng xây lắp. Nhà thầu ăn cái biên mỏng của việc đổ bê tông. Phần dôi lớn nằm ở đất hai bên đường. Một con đường chưa chạy mà miếng đất cạnh nó đã chạy trước. Hạ tầng cắm tới đâu, đất trống dễ hóa thành chỗ có dòng người dòng tiền tới đó, giá đất chạy trước theo kỳ vọng, như Thủ Thiêm được vẽ thành trung tâm tài chính. Nếu tuyến thành thật, ai cầm sẵn đất và giấy phép quanh tuyến từ trước khi con tàu lăn bánh, người đó hốt phần lớn. Dự án chỉ là cái cớ. Đất ven đường mới là món.

Nên lần tới nghe một siêu dự án tỷ đô, đừng hỏi nó tốn bao nhiêu. Đó là câu của người đứng xem. Hỏi ai đang gom đất quanh nó. Đó là câu của người chia phần. Nhà nước trả bằng nợ, dân trả bằng thuế và giá, còn kẻ cầm đất thu bằng tiền tươi.