Vì sao VN-Index xanh nhờ vài đầu tàu họ Vin không có nghĩa cả thị trường đang khoẻ

Sáng mở bản tin ra, dài loằng ngoằng năm sáu chục mục, mà đọc kỹ thì tám chín tin bự nhất cứ quẩn quanh đúng một nhóm quen mặt. Nào đường sắt cao tốc tỷ Euro, nào đại đô thị với cái sân vận động to nhất thế giới, rồi điện gió mấy chục nghìn tỷ, thêm cả sân golf ông Trump tỷ rưỡi đô. Người ta bày năm sáu chục tin ngang hàng nhau như thể năm sáu chục cửa làm giàu đều nhau, nhưng cái to nhất thì chảy hết về đúng một máng. Cái danh sách dài kia chỉ khéo che đi chuyện đó thôi.

Giữa đống ấy có đúng một dòng anh thấy đáng để ý. Là mấy mã họ Vin với Gelex kéo cả VN-Index bật lên hơn mười bảy điểm trong phiên. Nhìn con số xanh lè đó thì anh em lại phấn khởi, tưởng cả chợ đang khoẻ, tưởng lộc trời sắp rơi trúng đầu. Nhưng khoan đã. Index xanh mà chỉ vài con đầu tàu kéo thì nó có nói được gì về cái phần còn lại đâu. Mà phần còn lại nó cũng nằm ngay trong bản tin thôi: chỗ thì mã về đáy năm năm phải bán giải chấp, chỗ thì ông lỗ nặng chậm nộp cả báo cáo. Tức là ngoài mấy đầu tàu ra thì thiên hạ đang đói vốn khô cả họng chứ khoẻ khoắn nỗi gì.

Cái anh em hay quên là giá cổ phiếu ở ta nó không đo doanh nghiệp giàu tới cỡ nào đâu. Nó đo cái khả năng vay được bao nhiêu tiền. Nên xu hướng của chợ chứng thực ra là xu hướng của dòng tín dụng, mà tín dụng thì có hạn chứ đâu phải vô tận. Thế nên cả nền mới lựa ra độ vài con để bơm vốn làm đầu tàu kéo tăng trưởng, còn lại thì phải nhường phần, ngồi im mà xem. Mấy dự án trăm nghìn tỷ như đường sắt hay đại đô thị chính là chỗ ngốn tín dụng khủng nhất, mà cỡ đó thì cũng chỉ vài ông mới đủ tư cách đứng ra vay nổi.

Ông làm lớn thì thiếu vốn, ông ngân hàng thì khách nhỏ lẻ ngày một teo nên phải bám lấy khách to uy tín, thế là hai bên dính lấy nhau. Có cái doanh nghiệp lớn trong bản tin còn phải đi vay trái phiếu với lãi loanh quanh gần mười hai phần trăm một năm. Vốn thời này đắt như thế, thì càng đắt càng phải dồn về mấy con chịu nổi giá.

Nói gọn lại thế này. Index xanh nhờ vài đầu tàu họ Vin thì không phải cả chợ khoẻ đâu nhé. Nó là vốn được dồn vào vài con để vừa kéo tăng trưởng vừa kéo con số cho đẹp mặt. Ai thấy xanh rồi hí hửng đuổi theo đầu tàu ở vùng giá trên trời thì phần nhiều lại chính là người móc tiền thật ra đỡ giá cho người vào trước. Đỡ xong rồi mới ngớ ra mình vừa làm cái đệm.