Vàng hay gửi tiết kiệm: đừng so phần trăm, hãy đọc dấu lãi thực (lãi trừ lạm phát)

Cứ hễ ai phân vân một năm tới nên gửi tiết kiệm hay ôm vàng, thiên hạ lại lôi máy tính ra bấm. Gửi thì được bằng này phần trăm, vàng thì phải tăng bằng kia phần trăm mới hoà. Bên nào con số to hơn thì chọn bên đó. Sạch sẽ, dứt khoát, và sai từ câu hỏi.

Vàng với tiền gửi không phải hai món hàng nằm chung một giỏ để bấm máy so xem cái nào lời hơn. Chúng cược ngược nhau về đúng một thứ: đồng tiền còn giữ được giá hay không. Gửi tiết kiệm là đặt cược đồng tiền còn ngoan, lãi nó trả cho anh là thật. Ôm vàng là đặt cược ngược lại, rằng cái đồng tiền ấy sắp bị bào, nên anh rút phần của mình ra khỏi nó mà cất vào cục kim loại không ai in thêm được. Đã cược ngược nhau thì lấy gì ra mà so bằng cùng một thước phần trăm?

Cái để đọc không phải lãi danh nghĩa, mà là dấu của lãi thực. Lãi thực là lãi gửi trừ đi lạm phát. Nó dương, nghĩa là gửi xong tiền anh vẫn mua được nhiều hàng hơn năm ngoái, thì gửi tiết kiệm ăn thật, chả tội gì ôm vàng cho tốn phí giữ. Nó âm, nghĩa là lãi bảy tám phần trăm mà đồng tiền mất giá hơn thế, thì cái gọi là lãi chỉ là ảo giác trên sổ, và lúc ấy vàng mới là chỗ giữ phần thặng dư. Cả câu chuyện gói gọn ở cái dấu cộng hay trừ đó, không nằm ở con số nào to hơn.

Vậy giờ dấu đang là gì? Đang dương, nhưng mỏng. Nhà nước bội chi lớn, kéo cả nền vào cuộc giành vốn, nên tiền còn đắt dài, lãi gửi chưa hạ nhanh được. Trong nước thì đang chạy đua tăng trưởng, mà lúc kinh tế còn chạy được thì vàng thường nằm ở nhịp nghỉ chứ không phải nhịp nó toả sáng. Ngoài kia thì Fed vừa nâng lãi, đồng đô mạnh lên, ép tỷ giá, nên trong nước càng có thêm sức ép giữ lãi cao để tiền đừng chảy ra. Ba lực đó cộng lại đẩy cái dấu về phía dương, nên lúc này nghiêng gửi tiết kiệm là có lý.

Nhưng để ý cho kỹ: nghiêng gửi là vì cái PHA đang cho lãi thực dương, chứ không phải vì vàng phải bứt lên tới một cái mốc giá nào đó mới hoà nên vàng khó. Cái mốc giá vàng anh tự đặt ra ấy, canh vào nó là canh sai đồng hồ. Đồng hồ đúng là dấu lãi thực. Pha này nó dương thì gửi ăn. Hôm nào bội chi phình tới mức đồng tiền bắt đầu mất giá nhanh hơn lãi, dấu lật sang âm, thì đến lượt vàng ăn lại. Dân Nam có câu, lúc thì cá ăn kiến, lúc thì kiến ăn cá.

Có người cãi, vàng là giá thế giới, thế giới tăng thì vàng trong nước cũng tăng mạnh theo, gửi sao bằng. Đúng, nhưng đúng ở một cái thước khác. Lãi thực là thước cho tiền đồng, đo anh giữ nội tệ có lỗ ngầm không. Còn vàng thế giới tăng là cái đồng hồ đo cả thế giới đang chạy khỏi tiền giấy, ngân hàng trung ương các nước ôm vàng cho chắc, đó là trận ở tầng trên. Hai cái không đè nhau: dấu còn dương thì cứ gửi mà giữ sức mua, vàng để một phần nhỏ như cái áo mưa phòng khi cả hệ giấy đổ, chứ không phải món ăn thay tiền gửi. Mà nhớ, vàng trong nước lên thì thường bám thế giới rất nhanh, còn lúc thế giới quay đầu thì tiệm vàng hay hạ chậm, phần vênh giãn ra, nên mua đúng lúc vênh căng là tự mua đắt.

Nên đừng hỏi vàng hay gửi. Hỏi cái dấu.