Lãi suất tiết kiệm niêm yết 5,9% nhưng thực trả 8-9%: vì sao lãi suất chưa giảm và ba dấu hiệu sắp hạ

Hôm rồi ra ngân hàng gửi ít tiền. Bảng điện tử trên tường ghi kỳ hạn 12 tháng 5,9%. Ngồi xuống bàn, em nhân viên hạ giọng: anh để 12 tháng em làm cho 8 phẩy mấy, lấy chứng chỉ thì còn cao hơn.

Thế cái bảng kia treo cho ai đọc?

Treo cho đúng ý nhà điều hành. Hồi tháng 6 Ngân hàng Nhà nước vừa chấn chỉnh chuyện tăng lãi huy động, thế là con số trên bảng đứng im, còn giá tiền thật đi qua mấy chương trình cộng thêm ở bàn. Chẳng riêng nhà nào, nhiều ngân hàng đang chào khách quanh 9% kiểu này. Chứng chỉ tiền gửi thì cao hơn bảng 1 đến 3 điểm, tùy nơi, tùy kỳ hạn.

Cùng lúc ấy báo đưa tin cuối tháng 9 lãi qua đêm giữa các ngân hàng rơi về dưới 1%, trong khi tháng 6 có lúc vọt quá 12%. Nghe như tiền rẻ quay về. Thực ra một phần lớn là tiền Ngân hàng Nhà nước bơm tuần trước còn đọng lại, tiền qua đêm, sáng mai phải trả. Chẳng ai cho vay mua nhà 20 năm bằng tiền qua đêm.

Cái thiếu là tiền dài. Cứ 100 đồng huy động vào thì dư nợ cho vay đã quanh 115 đồng. Thiếu thì phải đi giành. Mà đâu chỉ ngân hàng giành. Nhà nước cũng vay để chi. Ngân hàng Nhà nước muốn giữ đô thì phải bán đô ra, hút bớt tiền đồng khỏi hệ thống. Cái đó làm tiền ngắn căng thêm, chưa phải giành tiền dài, nhưng mâm vốn vẫn vơi đi một góc. Ba ông cùng xới một nồi cơm.

Gửi được 8 phẩy trong khi lạm phát đang quanh 5, lãi gửi đã cao hơn lạm phát chừng 3 điểm. Tiền mặt đắt thật, đắt chứ chẳng phải đắt trên giấy.

Vậy tiền dài nằm đâu? Một cục rất lớn nằm trong bất động sản. Tới cuối tháng 6, dư nợ bất động sản đã hơn 5,1 triệu tỷ, một phần tư tín dụng cả nước, và 94% là vay trung dài hạn. Dự án bán không ra thì phải cơ cấu, gia hạn hoặc xử lý tài sản bảo đảm. Xử lý thật càng chậm thì cục nợ càng ngồi lì trên sổ, chẳng đẻ ra đồng nào mà chiếm chỗ của tiền dài.

Giá tiền nó như quả bóng nước. Bóp ở bảng thì phình ra ở bàn trong. Người trả cuối cùng là thằng đi vay. Hết ưu đãi, lãi thả nổi nhiều khoản đã 13 đến 15%, cá biệt có nơi 18%. Huy động 8, 9 mà cho vay 13, 15, khoảng chênh ấy phải gánh đủ thứ, từ chi phí vốn, vận hành đến dự phòng rủi ro. Nợ xấu càng khó xử lý thì ngân hàng càng phải giữ biên rộng cho dự phòng, và lãi cho vay càng khó hạ. Doanh nghiệp làm hàng thật, người vay mua nhà, gánh phần lớn cái giá của chuyện chậm nhận lỗ.

Thế bao giờ lãi xuống? Câu hỏi đáng giá triệu đô. Ai trả lời được thì biết lúc nào ôm tiền gửi, lúc nào dám vay, lúc nào xuống tiền, kế hoạch tiền nong mấy năm tới xoay quanh nó. Chẳng ai bói được ngày, nhưng có ba cái biển. Chúng hay hiện ra theo thứ tự này, chứ chẳng phải lúc nào cũng vậy, cũng chẳng phải đồng hồ đếm ngược, nhưng thấy càng đủ thì càng chắc.

Một là nợ xấu được gọi đúng tên và xử lý thật, chứ không chỉ kéo kỳ hạn: báo chí nói nhiều về xử lý nợ, cơ chế mua bán nợ kiểu VAMC được khơi thông và chạy thật, nợ được bán, tài sản được thu hồi. Nghe thì như tin dữ, nhưng đấy là lúc có người chịu nhận lỗ, cục nợ được dọn, tiền dài được nhả ra.

Hai là báo đưa tin Ngân hàng Nhà nước mua đô vào thay vì bán ra. Mua đô là in tiền đồng ra trả. Nếu không hút ngược lại, tiền mới chảy vào bồn mà chẳng bắt dân hay doanh nghiệp vay thêm đồng nào. Đô vào đủ nhiều thì tiền trong hệ thống mới dày lên, bên có tiền mặt mới dám ôm hàng sỉ, dự án tồn và đất phát mại mới có người nhận.

Ba là ra quầy, em nhân viên thôi cộng thêm, giá thật tụt về sát bảng treo. Cái này chỉ để xác nhận. Thấy nó thì lãi đã xuống rồi, ngân hàng hết khát từ trước đó.

Đấy, mới đọc có một bài mà các bạn đã cầm câu trả lời triệu đô rồi nhé.

Chưa thấy biển đầu tiên thì bảng cứ treo 5,9, bàn cứ trả 8 phẩy.