Tiền Thật và Lời Hứa
Tiền Thật và Lời Hứa
Đường sắt tốc độ cao 67 tỷ USD và loạt tuyến metro đang được bàn, ai cũng đếm con số chi ra. Nhưng tiền nhà nước bơm vào là nợ, của cải thật do dân làm ra về sau, còn phần lời lớn nhất không nằm ở hợp đồng xây lắp mà ở đất hai bên đường. Ai cầm sẵn đất và giấy phép quanh tuyến từ sớm mới là người hốt phần lớn.
Vì sao lãi vay mặt bằng thương mại ở ta luôn cao, và vì sao đó không phải chuyện xui rủi. Khi chưa có thuế giữ đất theo năm, khoản lãi hàng tháng chính là thứ thuế nắm giữ trá hình, chỉ khác là nộp cho ngân hàng thay vì nộp cho nhà nước.
Dự thảo đánh thuế bất động sản khiến nhiều người lo nhà nước đánh vào người có nhà. Bài này tách bạch: thuế nắm giữ hàng năm nhắm vào đất ôm chờ giá của giới đầu cơ, chứ không nhắm vào căn nhà để ở. Và vì sao một khoản thuế lại ép được giá đất về nhu cầu thật.
Nghị định 339 không làm giá chung cư giảm sâu: giá neo vào giá đất và dòng tiền, không vào công năng kinh doanh của căn hộ. Nó chỉ ép phân hoá: căn để ở thật đứng giá, căn mua để khai thác thì lộ mặt. Muốn giảm sâu phải nhìn tín dụng và giá đất.
Kế hoạch đầu tư công năm nay to kỷ lục, nhưng con số trên băng rôn là lời hứa, không phải tiền. Con số đáng đọc nằm ở dòng ít người ngó: bao nhiêu tiền đã thật sự rời khỏi kho bạc. Bài chỉ ra vì sao cái đồng hồ giải ngân nói thật hơn cái loa công bố, và vì sao ôm đất theo tin nghìn tỷ dễ ôm phải một lời hứa.
Tháo gỡ vướng mắc đất đai nghe như sắp giải cứu giá, nhưng thứ được gỡ là cái cân: đơn giá, bảng giá, thuế, cưỡng chế. Thị trường không cần ai họp để gỡ giá; sửa cái cân là để đất quay về đúng nghề: chỗ làm ăn, không phải chỗ để treo.
Vì sao giá nhà đất tăng cao: không phải vì đất hiếm, mà vì hệ thống phải bơm tín dụng nên đất buộc phải có giá và năm nào cũng nhích lên. Đống thế chấp phình lên không nói dân giàu ra, nó nói cả nước phải đem đất ra cắm mới có tiền tiêu.
Miền Tây nuôi cả nước ăn nhưng lại là nơi mất người nhiều nhất. Người ta không kéo về nơi làm ra cái ăn, mà về nơi cái ăn đã biến thành tiền và đất. Bản đồ di cư không đo vùng nào giỏi dở, nó chỉ cho thấy của cải đang đọng ở đâu.
Hơn 12 triệu tỷ bất động sản thế chấp không đo rủi ro ngân hàng, mà đo kích thước cái nền tín dụng cả nước đang đứng lên, quá nửa dư nợ tựa vào giá đất. Tài sản đẻ ra 3% mà nợ đè lên đòi 12-15%; giá đất đứng nhờ niềm tin nó 'không được phép hạ', điều kiện sống của cả hệ nợ, không phải chuyện người mua nhà.