Tiền Thật và Lời Hứa
Tiền Thật và Lời Hứa
Kinh tế vĩ mô tuần qua (03-10/10): tiền không rẻ đi mà có nhiều giá, lãi gửi mới bình quân 6,38%, quầy kỳ dài có nơi chào 8-9%. Nhà ở xã hội vay 6,5% còn nhà thương mại 10,9-15%. Vùng Nhà nước chọn được vốn rẻ, phần còn lại trả giá quầy trong lúc giá cả tăng 5,08%.
GDP tăng khoảng 8% nhưng tín dụng bơm ra nhanh hơn gấp đôi lượng hàng thật, phần dư đội vào giá nên giá tiêu dùng chạy trước lương. Tiền mới tới tay người gần nguồn trước (cầm đất, dự án, vốn), còn người làm công trả giá cao trước rồi mới đợi lương đuổi theo. Thu nhập thực đã co từ khoảng 5% xuống hơn 3%.
Kinh tế vĩ mô tuần qua (27/09-04/10): quý ba tăng 9,95% nhưng giá cả tháng 9 đã vượt 5%. Nhà nước không ghìm bằng lãi suất mà bằng ngân sách, gia hạn thuế xăng và giữ giá điện, nên cái giá chỉ đổi người trả: người vay, doanh nghiệp nhỏ và vốn ngoại. Cuối bài là thước tuần này và bảng chấm 9 lời tuần trước.
Công ty xử lý nợ xấu vốn 5.000 tỷ đồng chỉ bằng khoảng một phần sáu mươi hai lượng nợ xấu hơn 310.000 tỷ, nên nó không mua đứt nợ bằng tiền mặt. Bài giải thích cách nợ xấu được dời khỏi sổ ngân hàng bằng trái phiếu đặc biệt để dòng tín dụng không tắc, và vì sao với người giữ tiền, lạm phát mới là chuyện đáng để ý.
Nhiều người quyết gửi tiết kiệm hay mua vàng bằng cách bấm máy so xem bên nào phần trăm to hơn. Nhưng hai thứ này cược ngược nhau về đúng một chuyện: đồng tiền còn giữ được giá hay không. Cái cần đọc là dấu của lãi thực, tức lãi gửi trừ lạm phát, chứ không phải con số nào lớn hơn.
FED tăng lãi 0,25% lên 3,75-4% không phải để dập lạm phát, mà để giữ niềm tin của thế giới vào đồng đô. Lạm phát lần này là đình lạm, đến từ chi phí đội lên nên lãi suất không chữa được gốc. Với Việt Nam, sức ép của cú tăng dồn vào tỷ giá trước khi chạm tới lãi vay trong nước.
Đêm qua lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ mọi kỳ hạn cùng lập đỉnh 19 năm, riêng kỳ hạn 10 năm chạm 5%. Người ta bảo thị trường đoán Fed, nhưng khi cả đường cong bật lên một lúc thì đó là chuyện khác: thế giới đang định giá lại lạm phát dài hạn và thâm hụt của Mỹ, và bắt Mỹ trả giá thật cho những đồng đô nó in ra.
Khu đô thị bỏ hoang mọc khắp nơi, vậy mà chủ đầu tư vẫn khởi công dự án mới hoành tráng hơn. Với họ, cái nhà không phải chỗ để ở mà là tài sản đem thế chấp, là cỗ máy bơm tiền, và là cái bể bê tông nhốt lạm phát cho khỏi tràn vào giá hàng tiêu dùng. Nhà ế không phải thất bại, đó là thiết kế.
Lạm phát là cái quả, không phải nguyên nhân: nó là nhiệt kế báo tiền bơm ra có biến thành hàng thật hay không. Tiền vào chỗ đẻ ra hàng thì giá yên, vào chỗ không làm ra gì thì tràn vào giá, đó là lãng phí. Trần mục tiêu là mốc neo kỳ vọng, không phải lằn ranh nền kinh tế sập.
Giá dầu diesel 27.740 đồng một lít, cao hơn xăng gần bốn nghìn rưỡi, mới là cái đắt thật của kỳ điều hành 3/9, không phải bảy trăm đồng tăng ở xăng. Trong rổ tháng tám diesel tăng 22%. Xăng là chuyện người đi xe máy, diesel là giá vốn của xe tải, tàu cá, máy cày, nên nó không đắt ngay ở cây xăng mà đắt trong giá hàng, vài tháng sau mới bò tới mâm cơm.
Lãi qua đêm liên ngân hàng bị bơm dìm còn 1,19% cuối tháng, ngừng đè là bật lên 6% ngay sau lễ. Mức 1,19% không phải giá của tiền, giá thật nằm ở kỳ hạn một tuần 7,33%, đường cong đảo ngược mới là tờ khai giá thật. Cái vòi kẹt giữa ba bức tường: đáy thanh khoản, trần lạm phát, mép tỷ giá.
Cả bộ máy hô tăng tốc đúng lúc CPI tám tháng 4,45% chạm sát trần 4,5%. Bốn nguồn ý chí kéo bốn hướng, riêng Ngân hàng Nhà nước, nơi duy nhất nắm vòi tín dụng và tỷ giá, im lặng cả tuần ở cấp Thống đốc. Lệnh ép giải ngân và lệnh giữ giá dưới trần khó cùng thắng nếu không mở thêm bồn tiền.