Tiền Thật và Lời Hứa
Tiền Thật và Lời Hứa
Kinh tế vĩ mô Việt Nam tuần qua (02-08/11/2026): xăng E5 giảm 5.129 đồng, gần 20%, nhưng giá tiêu dùng tháng 10 vẫn 5,09% và lãi thị trường mở đứng 4,5%. Thuế xăng về 0 chiếm 1.804 đồng của cú giảm, phần còn lại là giá dầu thế giới rơi sau bầu cử Mỹ. 46 ngân hàng hạ lãi tiết kiệm trên biểu, nhưng theo khảo sát riêng của trang, giá quầy nhóm Big3 vẫn 8-9% và chứng chỉ tiền gửi trả tới 9%, nên cho vay mới chỉ giảm 0,2-0,5 điểm. VN-Index chạm 1.700 một phiên rồi hồi, cả tuần giảm 0,93% về 1.725,36.
NHNN hoán đổi ngoại tệ 2 tỷ USD kỳ hạn 182 ngày không phải Nhà nước đỡ rủi ro tỷ giá cho ngân hàng: Nhà nước giữ đô nửa năm rồi trả lại đúng số. Tính cả lãi khoản vay đô, tiền đồng ngân hàng có được cũng xấp xỉ vay liên ngân hàng 6 tháng 7,9%, nên lợi mỏng. Đô đứng sau đồng tiền in ra lần này là đô ngân hàng vay nước ngoài, đến hạn phải trả bằng đô.
Room ngoại 50%, khoản vay hợp vốn 721 triệu USD, trái phiếu USD lần đầu từ 2014 đều được gọi chung là vốn quốc tế. Thật ra phần lớn là nợ phải trả bằng đô, trong khi khối ngoại đã bán ròng hơn 90 nghìn tỷ trên sàn. Ngày đòi do lãi Mỹ quyết, và người trả là người đang vay hay đang cầm tiền đồng.
Kinh tế vĩ mô tuần qua (20-27/09): tuần đầu Việt Nam vào rổ FTSE, khối ngoại bán ròng 2.868 tỷ, đảo chiều đúng phiên đã hẹn. Lần theo đồng đô qua bảy chặng, từ lợi suất Mỹ 10 năm 5,223% tới tỷ giá, lãi qua đêm, nợ ký quỹ, trái phiếu đô và giá xăng, để thấy vốn đang đắt lên ở đâu và ai thấy đau trước. Cuối bài là thước tuần này và bảng chấm lại lời tuần trước, sai chỗ nào nói thẳng chỗ đó.
FED tăng lãi 0,25% lên 3,75-4% không phải để dập lạm phát, mà để giữ niềm tin của thế giới vào đồng đô. Lạm phát lần này là đình lạm, đến từ chi phí đội lên nên lãi suất không chữa được gốc. Với Việt Nam, sức ép của cú tăng dồn vào tỷ giá trước khi chạm tới lãi vay trong nước.
Khung cung-cầu-giá trong sách phương Tây giả định nhà nước đứng ngoài thổi còi. Ở Việt Nam, nhà nước vừa chơi, vừa làm trọng tài, vừa sửa luật giữa ván: lãi suất niêm yết một giá còn giá thật một nẻo, tỷ giá phẳng vì được giữ chứ không phải cung cầu tự cân. Bài chỉ ra bốn câu cần hỏi thêm sau cung-cầu-giá, và vì sao bộ công cụ đó không vô hạn.
Chiều lãi suất trong nước không do Fed hay con số lạm phát quyết, mà theo cái dễ vỡ nhất lúc đó, ở nền kinh tế mở nhỏ thường là tỷ giá. Fed đảo chiều mà lãi trong nước vẫn một hướng vì còn phải giữ tỷ giá. Tỷ giá còn căng thì lãi khó nhẹ tay.
Đồng đô mạnh lên mà tỷ giá trung tâm lại quay đầu hạ, tức bên điều hành tự chọn mốc neo. Fed nghiêng tăng lãi, BOJ rút nốt vòi tiền rẻ, dòng vốn FTSE 21/9 chỉ là lệnh mua theo trọng số rổ. Cửa đau thật không ở bảng tỷ giá mà ở giá dầu, sốc cung móc túi cả người bán lẫn người mua.
Lãi qua đêm liên ngân hàng bị bơm dìm còn 1,19% cuối tháng, ngừng đè là bật lên 6% ngay sau lễ. Mức 1,19% không phải giá của tiền, giá thật nằm ở kỳ hạn một tuần 7,33%, đường cong đảo ngược mới là tờ khai giá thật. Cái vòi kẹt giữa ba bức tường: đáy thanh khoản, trần lạm phát, mép tỷ giá.
Cả bộ máy hô tăng tốc đúng lúc CPI tám tháng 4,45% chạm sát trần 4,5%. Bốn nguồn ý chí kéo bốn hướng, riêng Ngân hàng Nhà nước, nơi duy nhất nắm vòi tín dụng và tỷ giá, im lặng cả tuần ở cấp Thống đốc. Lệnh ép giải ngân và lệnh giữ giá dưới trần khó cùng thắng nếu không mở thêm bồn tiền.
Sản xuất phá kỷ lục mà tỷ giá vẫn căng không hề mâu thuẫn: tiền đồng được đúc trên nền đô chảy vào, mà đô tài chính đang bó lại. Tỷ giá căng hay dịu chỉ là mặt trận phòng thủ để giữ ổn định cho cả hệ thống, không phải để giữ cái ví của người cầm tài sản.