Lãi suất trong nước nghe lời ai

Năm ngoái Fed bên Mỹ còn hạ lãi suất, mà lãi thật ngoài thị trường mình, nhất là giá vốn với lãi huy động kỳ dài, chẳng chịu hạ theo bao nhiêu. Giờ Fed đổi giọng gắt, giữ nguyên 3,5 tới 3,75% và để ngỏ khả năng tăng trong kỳ họp giữa tháng 9, thì lãi mình vẫn nghiêng về phía căng. Fed năm ngoái nới, năm nay lại dữ, còn lãi mình thì đi gần như một đường.

Anh để ý cái này lâu rồi. Cứ tới kỳ Fed họp là cả làng tài chính lên đồng, mở bảng, đếm ngày, chấm xác suất tăng hay giữ tới từng phần trăm, y như ngồi đợi xổ số. Anh cũng từng hóng như thế thật, chứ không phải đứng ngoài chê. Tới lúc nào đó mới thấy mình đoán Fed cho vui là chính, vì cái quyết lãi suất nhà mình nó không nằm ở đó.

Nó nằm ở tỷ giá.

Nói vậy hơi gọn, để anh nói lại cho rõ. Nhiều người quen nhìn Fed, vài người khác thì nhìn lạm phát. Tháng 8 lạm phát lõi 4,55%, cao hơn cái lãi 4,5% Ngân hàng Nhà nước đang bơm cho hệ thống qua thị trường mở, nên họ bảo tiền bơm ra âm thực rồi, lãi kiểu gì cũng phải lên. Nghe thì sắc, mà so vậy chưa đủ. Cái 4,5% là giá vốn ngắn hạn có cầm cố, tính theo năm; cái 4,55% là tốc độ giá cả so cùng kỳ. Hai con số khác loại, đem đè lên nhau ra được một câu gọn ghẽ thôi, chứ chưa phải chỗ quyết định.

Lãi suất trong nước không nghe riêng Fed, cũng không nghe riêng lạm phát. Nó nghe cái chỗ dễ vỡ nhất lúc đó. Việt Nam là nền kinh tế nhỏ, mở mạnh, làm hàng xuất khẩu nhưng đầu vào cái gì cũng phải nhập, từ con chip tới thùng dầu. Với một nền như vậy, cái dễ vỡ nhất gần như luôn là tỷ giá.

Cho nên Fed nới hay siết, với mình chỉ quan trọng ở một chỗ: nó làm đồng đô yếu đi hay mạnh lên, tức là nới hay siết tỷ giá của mình. Năm ngoái Fed hạ, đô lẽ ra yếu, vậy mà đồng mình vẫn căng, tỷ giá có lúc leo tới 26,5 nghìn một đô, mức kỷ lục, nên lãi vẫn phải giữ. Giờ đô mạnh lại, tỷ giá càng bị ép: tháng qua giá thị trường lên gần 26,3 nghìn, Nhà nước phải rao bán đô kỳ hạn ở 26.550, sát trần. Đô đi đường nào thì tiền đồng cũng phải lo giữ mình trước đã.

Cũng phải nói cho công bằng, lạm phát không phải không quan trọng. Nó quan trọng chứ. Chỉ là những lúc tỷ giá căng thì tỷ giá phải chặn trước, một phần vì nó dính luôn tới lạm phát: đồng mất giá thì hàng nhập đắt lên, lại đội giá trong nước. Hai cái buộc vào nhau. Nhưng lúc gấp, tỷ giá đứng trước, vì mất giá đồng tiền thì người ta thôi tin vào chính nó, mà cái đó đổ nhanh hơn giá cả.

Đến đây thì hết chỗ đi tiếp, chỉ còn một chuyện cũ. Ba thứ ghìm lạm phát, giữ tăng trưởng, neo tỷ giá, không bao giờ ôm trọn cùng lúc. Giữ được hai thì phải buông một. Lần này cái được ưu tiên là tỷ giá, còn người trả cho lựa chọn đó là người đang vay với giá vốn không chịu xuống, cùng người làm công gánh phần đắt đỏ vòng qua giá cả.

Nên ai còn ngồi trông Fed để đợi tiền rẻ, thì cứ nhìn cái tỷ giá trước đã. Chừng nào nó còn phải giữ, lãi khó mà nhẹ tay.