Tỷ giá căng, cỗ máy phục vụ ai

PMI tháng bảy 52,9. Điện tử với máy tính xuất hơn 85 tỷ đô, tăng tận hơn 50%. FDI giải ngân chạm đỉnh năm năm, nhà máy chạy hết công suất. Nghe qua thì Đông Lào đang lên như diều.

Vậy mà tỷ giá chợ đen leo sát 26.300, vàng vọt gần 4.500 đô một ounce.

Đám me tây lại được dịp oẳng: sản xuất phá kỷ lục mà tiền đồng vẫn rớt, chứng tỏ nền kinh tế rỗng ruột, sắp vỡ đến nơi. Nghe cảm động phết.

Thực ra chẳng có gì mâu thuẫn ở đây cả.

Đồng tiền của một nước không đẻ ra từ cái máy in. Nó đẻ ra từ đô chảy vào. NHNN thu đô, thu ngoại tệ, ôm trái phiếu vào làm dự trữ, rồi mới in tiền đồng ra. Mà một đồng cash bơm ra, qua tay hệ thống ngân hàng, đẻ tiếp thành ba đồng, năm đồng, bảy đồng tín dụng. Cái nền để đúc ra ngần ấy tiền đồng, suy cho cùng, là lượng đô nằm trong kho.

Vậy nên phải phân biệt.

Đô có hai loại. Một là đô hàng thật, tức FDI kéo nhà máy vào, hàng xuất đi thu về. Loại này đang chảy vào khỏe. Hai là đô tài chính, tức vốn ngoại đổ vào chứng khoán, kiều hối gửi về. Loại này yếu từ 2024 rồi. Mà cái cỗ máy điện tử FDI kia càng chạy mạnh thì càng phải nhập linh kiện về lắp, nên mới ra con số nhập siêu hơn 20 tỷ. Đó là hoá đơn đầu vào của cỗ máy, không phải dấu cạn đô như đám kia gào lên.

Cộng lại: đô hàng vào thì nhập siêu rút bớt ra, đô tài chính thì bó. Cái chân ngoại để đúc tiền bị siết. Thêm nữa, giữ đô bây giờ còn được nhà cái Mẽo trả lãi 3,75%, giữ tiền đồng thì phải đòi lãi cao hơn để bù. Vậy nên tỷ giá thành cái phanh, và NHNN buộc phải đạp. Đạp bằng lãi suất.

Có anh em thắc mắc, sao 2022 NHNN tăng lãi suất gấp, mà 2025 tỷ giá leo tận 26.5 nghìn, mức kỷ lục, lại tăng thong thả? Vì họ đâu điều hành để giữ giá tài sản cho anh. Họ chơi hai tay: một tay bơm tài khoá cho tăng trưởng, một tay siết lãi suất giữ tỷ giá. Cái đám me tây gọi là nghịch lý hai tốc độ ấy, thực ra là chủ ý, không phải trục trặc.

Tầng trên nữa, ông nhà cái toàn cầu còn phũ hơn. Fed nhấc lãi lên rồi ngồi đợi hơn chín chục phần trăm chết đói, đứa nào chịu bán tháo tài sản giá rẻ thì mới phát tiền. Người cầm vòi cứu cái ghế của mình trước, chưa bao giờ cứu cái danh mục của người chơi.

Mà bơm ngần ấy tiền ra thì dựa trên của cải thật do ai làm? Của cải thật không phải mấy con số tài chính. Nó là thặng dư lao động. Suốt ba chục năm, sự giàu có của cả thế giới đúc trên lưng một tỷ tư dân Tàu cày ra thặng dư. Giờ tới lượt Đông Lào xếp hàng vào chuỗi, công nhân đứng máy đúc ra giá trị thật, phần ngon chủ FDI ôm, còn ta đi mượn ngoại tệ về đúc lấy con số tăng trưởng.

Xuống đến tận đáy thì mọi con số đều là quả. Tỷ giá, lạm phát, tăng trưởng, tất tật là quả. Nhân chỉ có hai: cầu, tức lòng tham, và cung, tức lao động. Cỗ máy này bắt số đông đứng máy đúc ra thặng dư, để một nhóm nắm cái vòi tiền tệ với nắm cái cầu ngồi thu.

Tỷ giá căng hay dịu chỉ là mặt trận phòng thủ của cái mục đích đó thôi. NHNN giữ ổn định cho cả hệ thống. Chứ không giữ cái ví của anh.