Kinh tế vĩ mô Việt Nam tuần qua 02-08/11/2026: xăng rẻ, vốn vẫn đắt

Bốn tuần nay trang này nói đi nói lại một câu: giá được hạ bằng lệnh và bằng ngân sách, còn giá của tiền thì không ai hạ. Nghe như cái băng cát-xét kẹt nút. Tuần này băng vẫn chạy bài cũ, có điều lần đầu sau bốn tuần giá xuống thật, xuống mạnh. Xăng E5 từ 26.027 đồng một lít còn 20.898 đồng chỉ trong một tuần, mất 5.129 đồng, gần 20%. Tỷ giá trung tâm giảm năm phiên liền, từ 25.637 về 25.615. Bốn mươi sáu trên bốn mươi sáu nhà băng hạ lãi tiết kiệm theo chỉ đạo. Tỷ lệ chấp hành 100%, kỳ thi nào cũng mơ. Có điều là chấp hành trên tấm biểu: ra quầy mặc cả, nhóm ngân hàng lớn vẫn trả 8 đến 9%, nơi nào hạ thì cũng chỉ bớt khoảng 0,5 điểm. Cùng tuần đó, giá tiêu dùng tháng 10 ra 5,09% so cùng kỳ, tháng thứ hai liền trên 5%. Anh đặt mấy thứ ấy cạnh nhau thì thấy cái gì rẻ là rẻ nhờ ai, và cái gì vẫn chưa ai chịu bán rẻ.

Bài tuần trước nói chắc mấy câu, kết quả thế này. Giá tiêu dùng tháng 10 ra từ 4,5% trở lên, lãi thị trường mở đứng 4,5%: trúng, ra 5,09%, lãi thị trường mở vẫn 4,5%. Thuế xăng về 0 thì E5 bớt 1.804 đồng, còn diesel không được đỡ: trúng, cả tuần xăng giảm 5.129 đồng mà diesel chỉ giảm 1.550 đồng. Khối ngoại sang tuần bán ròng thứ bảy: trúng, bán 869 tỷ trên HOSE. Hai câu trượt thì nói thẳng. Câu một: kỳ 5/11 diesel không lùi về dưới 30.000 đồng một lít. Diesel về 28.696, giá thế giới rơi nhanh hơn chỗ đã hẹn. Câu hai: tuần 2 đến 6/11 Ngân hàng Nhà nước hút lại phần lớn khoản bơm cuối tháng. Cả tuần chỉ hút ròng khoảng 4.013 tỷ, so với khoảng 28.162 tỷ bơm ra tuần trước thì mới chừng 14%. Hẹn chữ "phần lớn" mà ra chưa tới một phần bảy.

Vì sao xăng giảm gần 20% mà giá tiêu dùng vẫn trên 5%?

Vì 5,09% là giá của tháng 10, lúc xăng còn đắt; còn cú giảm gần 20% của tháng 11 một phần là tiền của ngân sách (thuế về 0 chiếm 1.804 trong 5.129 đồng), phần còn lại là giá dầu thế giới rơi sau bầu cử Mỹ, không phải vì tiền rẻ đi. Lãi thị trường mở vẫn 4,5%, không nhúc nhích.

Xăng xuống ba nấc trong một tuần. Nấc một: thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0% từ 01/11, theo Nghị quyết 45/2026/NQ-CP, có hạn tới hết 31/03/2027, E5 bớt ngay 1.804 đồng. Nấc hai: kỳ điều hành bất thường ngày 3/11. Nấc ba: kỳ 5/11. Cùng lúc giá điện bình quân giảm 2% từ 01/11.

Ngoài kia thì bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3/11, Dân chủ giành Quốc hội, thị trường đặt cược phần bù chiến tranh Iran rút ra. Brent đi từ 111,78 đô sáng 2/11 về quanh 94,4 đô ngày 4/11, rơi khoảng 15% trong hai ngày [tự tính], riêng phiên 4/11 rơi gần 9%, rồi bật lên 99,37 sáng 6/11 vì sự cố tàu ở Hormuz. Muốn xăng rẻ thì cứ để nước Mỹ tháng nào cũng đi bầu. Tiếc là họ hai năm mới bầu một lần.

Cái thuế về 0 thì có người trả. Hụt thu khoảng 7.000 tỷ trong năm tháng, tức ngân sách đứng ra trả hộ khoảng 46 tỷ mỗi ngày từ 01/11 tới 31/03/2027 [tự tính: 7.000 tỷ chia 151 ngày]. Xăng rẻ đi cũng là lúc quỹ bình ổn trích lại 700 đồng mỗi lít xăng, 500 đồng mỗi ký mazut, nhét lại vào ống heo một phần cú giảm.

Diesel thì không ai trả hộ. Thuế này nhắm xăng, diesel chỉ giảm 5,1% vì cả thế giới đang thiếu dầu chưng cất. Chênh lệch diesel với xăng nở từ 4.219 lên 7.798 đồng một lít. Lần đầu đổ xăng cho xe máy mà thấy mình sang hơn ông chủ xe tải. Cơ mà xe tải chở rau, chở xi măng, nên cái chênh ấy không nằm lại ở cây xăng, nó đi thẳng vào giá hàng hoá.

Cơ mà cũng phải nói cho đủ. Thứ trưởng Tài chính ước giá tiêu dùng tháng 11 giảm khoảng 0,5 điểm nhờ thuế xăng, tức tháng 11 có thể về dưới 5%. Nửa điểm ấy là của một cái thuế có ngày hết hạn. Còn nhiên liệu tháng 10 đã tăng 35,03% so cùng kỳ, và tháng 10 là tháng thứ hai liền trên 5%. Bình quân mười tháng 4,57%. Hạ được cái nhiệt kế, chưa chắc hạ được cơn sốt.

Vì sao tỷ giá giảm, 46 ngân hàng hạ lãi mà vốn vẫn đắt?

Vì đô yếu do bầu cử Mỹ chứ chưa phải do Fed, và lệnh hạ lãi chạm tấm biểu của nhà băng lớn, chưa chạm quầy, càng chưa chạm chỗ nhà băng phải đi mua vốn. Chứng chỉ tiền gửi vẫn trả tới 9%.

Đô bên ngoài rơi trước. DXY về 101,25 ngày 4/11, thấp nhất từ cuối tháng 9. Trong nước tỷ giá trung tâm lùi 22 đồng, Vietcombank bán ra từ 26.020 ngày 30/10 xuống 25.780, rẻ đi 240 đồng. Cơ mà thị trường vẫn đặt 81,2% cho Fed tăng lãi ngày 9/12, DXY bật lại 102,28 ngay sau báo cáo việc làm Mỹ thêm 165.000 chỗ. Đô tự do vẫn đứng 26.130, cao hơn trung tâm 2,01%. Cử tri Mỹ hai năm đi bầu một lần, Fed sáu tuần họp một lần. Đặt cược tỷ giá vào cử tri thì nhớ xem lịch họp.

Cùng tuần, Ngân hàng Nhà nước thông báo hoán đổi USD/VND kỳ 182 ngày, tối đa 2 tỷ USD, ngày giá trị 9/11. Các kỳ trước chỉ 7 đến 21 ngày; kỳ này dài gấp gần chín lần kỳ dài nhất cũ [tự tính: 182 chia 21]. Tiền đồng mạnh thật thì không ai cần mượn đô kỳ dài như thế.

Tới lãi. Bốn mươi sáu nhà băng hạ lãi kỳ từ sáu tháng trở lên, Ngân hàng Nhà nước nói thẳng ngày 4/11: không chấp hành sẽ bị xử lý. Big4 kỳ sáu tháng còn 3%, mười hai tháng 5,4%. Tiền gửi phát sinh mới cuối tháng 10 giảm 0,4 điểm, còn cho vay mới chỉ giảm 0,2 đến 0,5 điểm. Biển giảm giá treo ngoài sảnh. Vào quầy hỏi nhỏ thì nhóm Big3 vẫn trả 8 đến 9%, nơi nào bớt thì cũng chỉ khoảng 0,5 điểm, theo khảo sát riêng của trang. Trên lầu, nhà băng vẫn mua tiền: chứng chỉ tiền gửi tăng 41%, khoảng 350.000 tỷ, lãi tới 9%; trái phiếu nhà băng phát hành 8,2 đến 9,5%; VPBank niêm yết mười hai tháng 7,1%, Sacombank hai mươi bốn tháng 7,3%. Giá sảnh (Big4 mười hai tháng) và giá lầu (chứng chỉ tiền gửi, mức cao nhất, kỳ hạn khác) cách nhau tới 3,6 điểm [tự tính: 9 trừ 5,4]. Trái phiếu Chính phủ 10 năm đứng 4,58%.

Vì sao phải mua đắt? Tới 26/10, tín dụng tăng 11,94% mà huy động mới 11,70%: cho vay vẫn chạy trước tiền gửi. Còn kho thì lộ dần. Theo mẫu 13 nhà băng niêm yết của SSI, nợ xấu quý III lên 2,09% từ 1,97%, khối cổ phần 2,83%. Khối Nhà nước để dành 1,52 đồng dự phòng cho mỗi đồng nợ xấu, khối cổ phần để dành 55 xu, Sacombank 35 xu. Đúng tuần ấy Nghị định 359 cho VAMC mua nợ theo giá thị trường có hiệu lực từ 6/11, Thống đốc ký kế hoạch xử lý tổ chức tín dụng yếu kém tới 2030. Dọn kho thì phải có giá kho, giá kho thì phải có người trả.

Người trả ấy không phải ngân sách, ngân sách mười tháng vẫn thu nhiều hơn chi. Thu mười tháng 2.438,9 nghìn tỷ, đạt 96,4% dự toán; chi 2.108,7 nghìn tỷ, mới 66,8%; thu trừ chi dư khoảng 330 nghìn tỷ. Ngày 7/11 Quốc hội vẫn giao GDP 2027 tăng từ 10%, giá tiêu dùng khoảng 4,5%. Két đầy, chân vẫn đạp ga. Giải ngân đầu tư công báo 74,1% kế hoạch, có điều mẫu số kế hoạch đã rút từ 1.022.607 tỷ về 955.867 tỷ; giữ mẫu cũ thì còn khoảng 69,3%. Muốn tỷ lệ giải ngân đẹp thì có hai cách: chi nhiều lên, hoặc thu nhỏ mẫu số. Cách hai nhanh hơn.

Gom cả tuần lại, báo viết một câu: mọi thứ đang rẻ đi. Xăng rẻ, đô rẻ, tiết kiệm rẻ. Số nói hai thứ đầu rẻ là có người trả hộ: ngân sách trả khoảng 46 tỷ mỗi ngày cho cái thuế xăng, cử tri Mỹ trả cho cái đô yếu. Thứ thứ ba là giá của tiền thì không ai trả hộ được, nên nó chỉ hạ ở tấm biểu của nhà băng lớn, ra quầy vẫn 8 đến 9%; chỗ nhà băng đi mua vốn cũng 8 đến 9%, cho vay mới chỉ nhích 0,2 đến 0,5 điểm, lãi thị trường mở vẫn 4,5%. Cho vay vẫn chạy trước tiền gửi, nhà băng phải đi mua vốn. Hàng giảm giá vì có người bù lỗ. Tiền không giảm giá vì tiền chính là cái dùng để bù lỗ.

Ai chịu, ai hưởng khi lãi quý III dồn về nhóm lớn?

Nhóm lớn hưởng, nhóm vừa và nhỏ chịu: lợi nhuận quý III của 797 doanh nghiệp niêm yết tăng 35,8%, riêng VN30 tăng 68,7%, còn nhóm vốn hoá vừa giảm 14,7%, nhóm nhỏ giảm 16,8%.

Cả lớp điểm trung bình tăng vọt, hỏi ra là nhờ mấy bạn bàn đầu. Trên mẫu 856 doanh nghiệp, VIC và VHM chiếm 54,5% phần lợi nhuận tăng thêm; bỏ nhóm Vingroup ra thì cả sàn còn tăng 21,3%. Chín trên mười chín ngành có lãi đi xuống.

Ngoài sàn cũng thế. Doanh nghiệp mới tháng 10 khoảng 12.600, ít hơn cùng kỳ 29,9%, nhưng vốn đăng ký tăng 47,7%. Mười tháng, lao động đăng ký giảm 17,4%, còn số hoàn tất giải thể khoảng 56.300, tăng 109,8%. Chợ ít sạp đi, sạp nào còn thì to như siêu thị, mà người bán thuê thì ít hơn.

Nhà thầu là ví dụ gọn nhất. Thép lên khoảng 7%, xi măng khoảng 10%. Xây lắp Thăng Long lãi quý III 0,766 tỷ, cùng kỳ 33,5 tỷ, tức còn khoảng 2,3% [tự tính]. Bên bán vật liệu ăn phần thịt, nhà thầu gặm xương, đầu tư công thì vẫn phải xây cho đủ kế hoạch.

Xuất khẩu đẹp cũng đẹp ở một nhà. Tháng 10 xuất siêu 7,31 tỷ đô, mười tháng khối FDI chiếm 81,2% xuất khẩu; riêng tháng 10 khối FDI tăng 61,2%, khối trong nước 13,5%. FDI đăng ký mười tháng 54,85 tỷ đô, tăng 74%, cao nhất từ 2009; vốn thực hiện 24,08 tỷ, tăng 13,1%. Đăng ký như đám hỏi, thực hiện mới là đám cưới. Năm nay đám hỏi đông gấp 2,3 lần đám cưới [tự tính: 54,85 chia 24,08].

Trên sàn, VN-Index chạm 1.700 đúng một phiên. Ngày 3/11 đóng 1.699,62. Thủng đúng 38 xu, đủ để báo chạy tít, không đủ cho ai bị giải chấp. Ngày 4/11 chỉ số bật 33,40 điểm, kéo bởi cổ phiếu công ty chứng khoán: VIX tăng 11,3%, VND tăng 11,6% trong tuần. Trụ thì đi xuống: VCB giảm 4,8%, BID 4,3%, GAS 5%. Cả tuần mất 0,93% về 1.725,36, nhưng 40,9% số mã tăng, tuần trước chỉ khoảng 20%. Nền hồi một phần, trụ kéo chỉ số xuống. Người hồi trước nhất là nhà cho vay ký quỹ, khi dư nợ ký quỹ khoảng 447,9 nghìn tỷ, bằng khoảng 27 phiên thanh khoản.

Khối ngoại bán 869 tỷ, ít hơn tuần trước 67,7%, tuần bán ròng thứ bảy, dồn vào MBB khoảng 653 tỷ, VCB 588 tỷ, ACB 315 tỷ, đúng kỳ quỹ VNDiamond cơ cấu từ 9 tới 13/11, chặn trần nhóm ngân hàng ở 40%. Phiên 6/11 khối ngoại mua ròng 393,6 tỷ sau mười phiên bán. Một phiên. P/E sàn về 10,70 lần, bỏ nhóm Vin còn 9,58, sát đáy 2023 là 9,53. Hàng rẻ thì cần người có tiền mặt, mà người có tiền mặt tuần này đang xếp hàng mua chứng chỉ tiền gửi 9%.

Đất thì có thêm một cái thuế. Ngày 6/11 Quốc hội thảo luận thuế 0,2% một năm với đất bỏ hoang, biểu quyết dự kiến 20/11. Cùng tháng 10, trái phiếu bất động sản phát hành trả lãi 12,5% một năm, nhà băng 8,7%; bất động sản chỉ chiếm 6% lượng phát hành khoảng 31.000 tỷ. Lãi 12,5% một năm tính trên tiền vay, thuế 0,2% một năm tính trên giá đất. Người găm đất bằng tiền vay sợ cái lãi hơn cái thuế cả chục lần. Thuế là con muỗi, lãi là con hổ. Đuổi muỗi xong thì hổ vẫn ngồi trong nhà.

Hổ đang đói thật. Quý III giao dịch 92.004 căn, giảm 8% so quý trước; tồn kho khoảng 51.950 căn, tăng 32,2%; giá giảm 5 đến 20%. Nghị quyết 353 ngày 6/11 giao Bộ Xây dựng báo cáo trong tháng 11, ghi sẵn kịch bản không để lan sang ngân hàng. Novaland lãi chín tháng khoảng 2,9 nghìn tỷ mà dòng tiền kinh doanh âm khoảng 5,4 nghìn tỷ, còn khoảng 15 nghìn tỷ nợ gốc đến hạn chưa trả. Lãi trên giấy, âm trong két. Còn lô đất đẹp thì đổi chủ: Hà Nội cho Sunshine nhận một phần dự án Starlake, khoảng 2.277 tỷ, trong đó khoảng 1.566 tỷ là tiền sử dụng đất. Đất lõi không rẻ đi. Nó chỉ đổi sang tay người trả được bằng tiền mặt.

Ai chịu: nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhà thầu, người giữ đất bằng tiền vay, nhà băng khối cổ phần đang để dành 55 xu cho mỗi đồng nợ xấu. Ai hưởng: nhóm lớn có lãi thật, và người cầm tiền mặt mua lại những thứ người khác buộc phải bán.

Bốn tuần qua bài nói gì, số nói gì?

Bốn tuần một câu đinh: giữ ga tăng trưởng, giữ giá bằng ngân sách và bằng lệnh, giá vốn không hạ. Tuần này câu ấy vẫn đứng, có thêm một vế ngoại lực; còn lời trượt lặp lại hai lần trong bốn tuần đều nằm ở kỳ xăng.

Chuỗi năm tuần, từ tuần 42 tới tuần này. Tỷ giá trung tâm 25.645, 25.640, 25.627, 25.637 rồi 25.615: đứng yên bốn tuần, lần đầu xuống. Xăng E5 từ tuần 43: 26.971, 25.361, 26.027 rồi 20.898. Qua đêm từ tuần 43: 3,1%, 3,71%, 3,74% rồi 4,51%, giữa chừng có phiên 4,90% ngày 27/10 và khoảng 5,8 đến 6% ngày 30/10; lệnh hạ lãi tiết kiệm ra từ 4/11 mà tiền ngắn vẫn đắt. Khối ngoại bán ròng trên HOSE từ tuần 43: 3.008 tỷ, 968,5 tỷ, 2.692 tỷ rồi 869 tỷ; tuần nào cũng bán, tuần này bán ít nhất. VN-Index 1.735, 1.706, 1.774, 1.742 rồi 1.725. Năm tuần chỉ số đi như người tập thể dục buổi sáng: ra công viên, đi mấy vòng, về gần đúng chỗ cũ.

Cái thước tuần này, để tuần sau đem ra đo:

Còn lời của bài tuần trước, cộng mấy lời cũ hơn còn treo tới tuần này mới có số, chấm từng câu.

Chấm lời của bài tuần trước, không chấm lời đám đông.

Ba chỗ lệch nói thẳng. Diesel về 28.696, dưới mốc 30.000 đã hẹn. Ngân hàng Nhà nước chỉ hút lại chừng 14% khoản bơm cuối tháng, và lời từ tuần 44 rằng không có đợt bơm ròng lớn qua cửa cầm cố cũng trượt ngay từ 26 đến 30/10. Lời "giải chấp sẽ lan" từ tuần 41 cũng chưa thấy: ký quỹ kỷ lục mà chỉ số chạm 1.700 rồi bật lên. Một chỗ phải nói rõ thước: ký quỹ bằng khoảng 30 phiên ở bài tuần trước là chia cho khớp lệnh, khoảng 27 phiên tuần này là chia cho thanh khoản tổng có cả thoả thuận, hai mẫu số khác nhau, không đọc thành giảm.

Tuần tới canh gì?

Ba mốc: ngày 9/11 hoán đổi 2 tỷ đô có giá trị, cùng tuần 9 đến 13/11 quỹ VNDiamond cơ cấu; ngày 12/11 kỳ điều hành xăng; ngày 20 và 21/11 Quốc hội biểu quyết thuế đất bỏ hoang và Luật Nhà ở. Xa hơn, đầu tháng 12 có giá tiêu dùng tháng 11, ngày 9/12 Fed họp.

Nói trước cho tuần sau chấm. Kỳ 12/11 chênh lệch diesel với xăng vẫn trên 5.000 đồng một lít. Tuần 9 đến 13/11 đô tự do vẫn cao hơn trung tâm từ 1,5% trở lên, DXY không về dưới 101. Khớp lệnh HOSE dưới 20.000 tỷ mỗi phiên, độ rộng tuần dưới một nửa, khối ngoại bán tiếp nhóm ngân hàng cho tới hết kỳ cơ cấu. Quốc hội thông qua mức 0,2% không luỹ tiến. Giá tiêu dùng tháng 11 ra đầu tháng 12 thấp hơn tháng 10, còn lãi thị trường mở vẫn đứng 4,5%.

Theo khung, mỗi nhóm một câu, ai đứng nhóm nào tự xem.

Người giữ tiền: theo biểu, Big4 mười hai tháng 5,4% trừ giá tiêu dùng 5,09% còn dương 0,31 điểm; sáu tháng 3% trừ 5,09% là âm 2,09 điểm; nhà băng tư nhân niêm yết 7 đến 7,3% còn khoảng dương 2 điểm. Ra quầy thì khác: nhóm Big3 vẫn trả 8 đến 9%, nơi nào hạ thì cũng chỉ khoảng 0,5 điểm, tính ra lãi thực còn dương khoảng 2,4 đến 3,9 điểm [tự tính: 7,5 đến 9 trừ 5,09]. Lệnh hạ chạm tấm biểu, chưa chạm quầy. Gửi theo biểu là đang mất sức mua; chịu mặc cả thì tiền gửi vẫn nuôi được mình.

Người dùng đòn bẩy: ký quỹ khoảng 447,9 nghìn tỷ, bằng khoảng 27 phiên thanh khoản; nhịp hồi 4/11 do chính cổ phiếu công ty chứng khoán dẫn, khối ngoại bán ngân hàng tuần thứ bảy, chỉ báo căng còn bật hai trên sáu: giá tiêu dùng trên 5% và đô tự do chạm mép 2%. Khung giữ đòn bẩy ở mức không.

Người vay hoặc định mua nhà: cho vay mới cuối tháng 10 chỉ giảm 0,2 đến 0,5 điểm; trái phiếu bất động sản 12,5%; tồn kho tăng 32,2% một quý, giá giảm 5 đến 20%. Quỹ đất lõi đang sang tay người có tiền mặt. Chưa có số nào cho thấy lãi vay mua nhà giảm trong quý IV; soi hai cuộc biểu quyết ngày 20 và 21/11.

Doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu: xuất siêu tháng 10 là 7,31 tỷ đô mà khối FDI chiếm 81,2% xuất khẩu, tháng 10 FDI tăng 61,2% so khối trong nước 13,5%. Diesel chỉ giảm 5,1% về 28.696 đồng, thuế 0% không chạm tới diesel. Doanh nghiệp doanh thu dưới 10 tỷ được giảm 30% thuế thu nhập; lương tối thiểu vùng tăng 310 đến 390 nghìn từ 01/01/2027. Nhà thầu thi công bị bào biên vì thép và xi măng.

Tuần sau chấm lại cái thước này. Rẻ nhờ người khác trả thì hết người trả là hết rẻ.

Bài tuần trước (Tuần 45): tienthatvaloihua.com