Kinh tế vĩ mô tuần qua 19-25/10: hạ lãi tiết kiệm 0,5 điểm

Sáng 21/10 ai ra quầy BIDV gửi một năm thì thấy dòng 12 tháng đã đổi từ 5,9% xuống 5,4%. Từ hôm trước đã có hàng chục nhà băng khác báo hạ. Cùng ngày VietinBank đổi y như vậy, và chỉ trong 48 giờ khoảng 15 nhà băng đưa kỳ 12 tháng xuống dưới 6%. Nửa điểm rời khỏi sổ tiết kiệm, mà ngoài chợ chẳng ai thấy tiền rẻ hơn chút nào. Anh đếm lại xem cái nửa điểm ấy đi đâu, ai cầm.

Tuần trước nói trước mấy câu, nói chắc. Qua đêm về 3,1% chưa phải tiền rẻ: đúng chiều, qua đêm còn lên lại 4,42% ngày 19/10 rồi mới về 3,71% ngày 20/10. Thu vượt mà năm sau vẫn xin vay: đúng chiều, dự toán 2027 giữ bội chi khoảng 740 nghìn tỷ, 4,5% GDP, và chiến lược nợ công vừa ký coi nợ là đòn bẩy. Câu trượt thì nói luôn. Tuần trước nói chắc kỳ 22/10 xăng tăng lại. Kỳ 22/10 xăng E5 giảm 1.610 đồng, E10 giảm 1.816 đồng một lít. Trượt ở xăng. Chỉ diesel tăng 444 đồng, mazut tăng 1.238 đồng là đi đúng chiều dầu. Còn hẹn EVN tính lại giá điện trước 25/10 thì cả tuần không thấy tin, chưa chấm được.

Hôm 22/10 trên trang này có một bài nói thẳng: lệnh bảo giảm 1,5 đến 2 điểm lãi vay cho sản xuất kinh doanh thì phải có chỗ bù, và chỗ bù là nhà đất. Lúc ấy mới là suy từ giá vốn. Tới cuối tuần số ra thêm. Số không cãi bài ấy. Nó còn kể thêm mấy người trả. Tuần này đọc bằng bảy phép trừ.

Phép trừ thứ nhất làm ở nghị trường. Lạm phát bình quân chín tháng 4,52%, trừ mục tiêu 4,5%, dư 0,02 điểm. Ít thôi, mà đủ để ngày 18/10 Thủ tướng nói ở tổ Quốc hội: nếu lạm phát mà tăng thì thành quả tăng trưởng bị xói mòn. Thường trực Ban Bí thư đòi kiểm soát lạm phát dưới 4,5%. Đại biểu kể lãi cho vay có nơi 15 đến 16% một năm. Nghe thì tưởng sắp đạp phanh. Không. Mục tiêu 2027 vẫn từ 10% trở lên, và ngày 23/10 Thủ tướng còn đòi cắt ít nhất 30% số dự án đầu tư công để dồn vốn vào ít công trình hơn. Ga không nhả, chỉ đổi chân đạp. Bên kia cán cân có một con số êm: nửa đầu tháng 10 xuất siêu 1,82 tỷ đô, điện tử tăng 163,6%, tỷ giá có chỗ thở để làm chuyện bên dưới.

Chuyện bên dưới là phép trừ thứ hai, cái nửa điểm. Lãi điều hành giữ nguyên. Ngày 18/10 có công văn 9608, 19/10 Thống đốc họp các nhà băng, 21/10 thêm công văn 9736: giảm tối thiểu 0,5 điểm lãi tiền gửi bình quân phát sinh mới từ kỳ 6 tháng, giảm 1,5 đến 2 điểm lãi vay sản xuất kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, ai không làm có thể bị giao thấp hạn mức tín dụng 2026, 2027. Gửi một năm theo biểu ở nhà băng lớn giờ 5,4%, trừ lạm phát bình quân 4,52% còn 0,88 điểm lãi thực, tuần trước còn 1,38. Có điều biểu chỉ là con số treo. Ra quầy mặc cả, kể cả khoản gửi bình thường, thì nhóm ba nhà băng lớn vẫn trả 8 đến 9%, tới 22/10, tức mới vài ngày sau công văn, chưa thấy nhúc nhích. Trừ lạm phát còn 3,5 đến 4,5 điểm thực. Cùng một nhà băng mà giá biểu với giá quầy cách nhau 2,6 đến 3,6 điểm. Giá tiền xuống thật, nhưng xuống bằng chữ ký, và mới xuống ở tấm biểu. Phải nói cho đủ: thước của Ngân hàng Nhà nước là lãi bình quân phát sinh mới của từng nhà băng so với kỳ 11 đến 20/10, chưa công bố, và vài bảng giá Vietcombank, VietinBank trên báo cuối tuần vẫn ghi mức cũ. Mức hạ trên biểu là thật. Mức hạ trên sổ sách, cuối tháng mới biết.

Giá hạ rồi thì lượng có mở không? Phép trừ thứ ba trả lời là không. Tín dụng từ đầu năm tăng 11,44%, huy động 11,22%: cho vay chạy trước tiền gửi 0,22 điểm, và chính Ngân hàng Nhà nước đưa cặp số này ra làm lý do. Nhà băng chạy nhanh thì đã chạm trần. VDSC ước SHB, Techcombank, TPBank, Nam A Bank đã vượt hạn mức khi khoản L/C bị tính vào room; riêng Techcombank cho vay thực chín tháng 16,3% so với room giao khoảng 12%, chênh 4,3 điểm, nhưng phần dự án trọng điểm và nhà ở xã hội nằm ngoài room nên chưa đọc thẳng là vượt. Cái cửa thanh khoản cũng không mở thêm giọt nào: lượng cầm cố lưu hành từ 104.933 tỷ ngày 16/10 xuống 97.728 tỷ ngày 21/10, ba phiên rút ròng khoảng 7.205 tỷ, đúng tuần ra công văn. Một tay hạ giá, một tay rút bớt hàng trên kệ. Thông tư 50 có nới trần cho vay trên huy động lên 95%, nhưng kèm điều kiện và vé vào là chuẩn thanh khoản, ai đủ chuẩn mới được hưởng.

Phép trừ thứ tư nằm đúng chỗ cái nửa điểm không chạm tới. Quý III nhà băng tự đi vay bằng trái phiếu với lãi bình quân 8,85%, vượt cả đỉnh 2022, phát hành khoảng 120.000 tỷ, chừng hai phần ba thị trường. Lấy 8,85 trừ 5,4 của tấm biểu thì còn 3,45 điểm, nhưng đặt cạnh giá quầy 8 đến 9% thì gần như bằng nhau: vốn dài nhà băng mua vào có vẻ gần giá quầy hơn giá biểu. Trái phiếu bất động sản 12,5 đến 13%, đắt hơn lãi cho vay bình quân 8,4 đến 10,9% của tháng 9 từ 2 đến 4 điểm. Phát hành bất động sản quý III giảm 55%, trong khi quý IV dồn đáo hạn khoảng 93.000 tỷ, riêng bất động sản 46,9 nghìn tỷ, sang 2027 khoảng 276.000 tỷ, 57% là bất động sản. Đây là chỗ bài hôm 22/10 nói tới. Lệnh hạ 1,5 đến 2 điểm chỉ áp cho sản xuất kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, không áp cho vay mua nhà thương mại. Vốn dài không rẻ đi. Phần lãi nhường cho xưởng, nếu nhà băng không nuốt vào lợi nhuận, sẽ tìm chỗ thu lại, và chỗ chưa có công văn nào che là khoản vay nhà với khoản đảo nợ của chủ đầu tư. Cũng phải ghi: 8,85% là lãi phát hành trước công văn, phần lớn là vốn cấp hai để kịp chuẩn mới; nhà băng tư nhân lớn vẫn lãi kỷ lục, Techcombank quý III 10.375 tỷ, dù nợ xấu từ 1,15% lên 1,36%.

Phép trừ thứ năm làm ở xưởng. Giảm 2 điểm lãi vay nghe to, đặt cạnh biên mới thấy kích cỡ. Tisco doanh thu quý III tăng 39%, biên gộp lên 3,2% từ 2,4%. Nếu nợ vay xấp xỉ doanh thu thì hai điểm lãi vay gần bằng cả biên của một doanh nghiệp thép thương mại. Lượng thì có: xi măng Hà Tiên sản lượng quý III tăng 14% theo đầu tư công. Biên thì không: Nhựa Bình Minh doanh thu giảm 4,5% mà giá vốn tăng 9,4%, lãi gộp giảm 19,7%; Supe Lâm Thao chi phí lãi vay tăng 67,6%. Phần lãi đột biến của mùa báo cáo lại nằm ở đất và tài nguyên: chuyển nhượng bất động sản, bàn giao 55 ha khu công nghiệp, giá vonfram. Xưởng chạy bằng lượng. Lãi to đến từ đất. Đối trọng có thật: khu công nghiệp miền Bắc và phía Nam lấp đầy 86 đến 92%, giá thuê nhích lên, tiền sản xuất vẫn chảy về chỗ có nhà máy đang chạy.

Phép trừ thứ sáu làm trên sàn. VN-Index tăng 68,24 điểm, 4,0%, lên 1.774,15, cắt chuỗi năm tuần giảm, phiên 21/10 tăng 46,70 điểm, mạnh nhất hơn nửa năm, đúng hai ngày sau cuộc họp. Trừ Vingroup ra thì còn bao nhiêu? VIC và VHM gánh khoảng 64% điểm tăng phiên 21/10, khoảng 88% phiên 22/10. Hai phiên 22 và 23/10 chỉ số vẫn xanh mà dưới 41% số mã tăng. Thanh khoản bình quân bốn phiên 13.253 tỷ mỗi phiên, nhích 18% so tuần trước nhưng vẫn thấp hơn bình quân quý III khoảng 10%. Dư nợ ký quỹ cuối quý III kỷ lục 457,5 nghìn tỷ, đòn bẩy 14,2% cao nhất chuỗi, trong khi giá trị giao dịch cả quý giảm 22,6%. Tín hiệu giá vốn được ăn ở trụ, trên nền tiền vay. Nửa điểm rời sổ tiết kiệm chưa thấy dọn sang sàn. Bên kia: khối ngoại bán ròng 968,5 tỷ, ít hơn tuần trước 67,8%, ngắt chuỗi bán ngày 21/10 và gom Techcombank khoảng 957 tỷ, dù 23/10 bán lại 477,7 tỷ. Dòng tiền ngoại có đón đầu nhịp tăng hay không, một tuần chưa nói được.

Phép trừ cuối là cộng hoá đơn. Người gửi theo biểu mất 0,5 điểm trong khi lạm phát chín tháng vẫn 4,52%; ai ra quầy mặc cả thì chưa mất gì. Nhà băng nhỏ sống bằng huy động lãi cao vừa bị ép hạ lãi, vừa bị dọa cắt room. Chủ đầu tư đảo nợ ở 12,5 đến 13%. Người găm đất từ nay có đồng hồ đếm: dự thảo Luật Đất đai trình ngày 22/10 bắt đất dự án chậm dùng nộp tiền luỹ tiến theo tháng, quá 60 tháng thì thu hồi, bảng giá đất ba năm điều chỉnh một lần; ngày 23/10 trình thuế 0,2% cho đất bỏ hoang từ 1/1/2027, gấp khoảng 6,7 lần mức 0,03% của đất ở trong hạn mức. Luật Nhà ở tách nhà cho thuê thành nhóm riêng, khép kín nhà ở xã hội. Ở cây xăng: kỳ 22/10 E5 còn 25.361 đồng một lít nhưng diesel lên 29.550, đắt hơn E5 4.189 đồng, và quỹ bình ổn vẫn trích 300 đồng một lít bằng nguồn tạm ứng ngân sách ngay trong kỳ giảm. Người đi xe máy được nhẹ. Xe tải, tàu biển, lò đốt mazut thì không. Bên kia cán cân: Fed dời nhịp tăng sang tháng 12, 94 trên 100 nhà kinh tế dự báo giữ lãi ngày 28/10, tỷ giá trung tâm đi ngang quanh 25.627, nên công văn hạ lãi có một cửa sổ để đứng.

Xếp bảy phép trừ xong thì hai cái tít đắt nhất tuần đều đúng một nửa. Báo nói ngân hàng đồng loạt hạ lãi, tiền rẻ quay lại. Số nói lãi điều hành đứng yên, cửa cầm cố rút ròng 7.205 tỷ, cho vay vẫn chạy trước tiền gửi, nhà băng tự vay dài 8,85%. Báo nói chỉ số bứt phá gần 70 điểm, thị trường trở lại mạnh mẽ. Số nói hai mã gánh phần lớn, hai phiên cuối dưới 41% số mã tăng, cả cái nền đứng trên 457,5 nghìn tỷ tiền vay. Giá xuống bằng giấy. Lượng thì không ai ký.

Đặt bốn tuần cạnh nhau mới thấy hoá đơn vừa đổi tay. Tuần 41 qua đêm có hôm 0,2%, hôm sau 7%: tiền ngắn thừa, tiền dài khát, người đi vay trả. Tuần 42 lãi gửi mới bình quân lên 6,38%, cao hơn cuối năm ngoái 1,15 điểm: nhà băng phải mua nước, người đi vay trả. Tuần 43 qua đêm về 3,1% mà kỳ 18 tháng vẫn 7,9%, nhà băng vay dài 8,8%: người đi vay vẫn trả. Ba tuần, giá tiền tự leo, và tờ hoá đơn lần nào cũng gửi về một địa chỉ. Tuần này giá tiền bị ra lệnh xuống. Xuống ở đầu nào? Đầu người gửi theo biểu. Ra quầy mặc cả vẫn 8 đến 9%. Còn đầu vốn dài của nhà băng, đầu vay mua nhà, đầu trái phiếu bất động sản thì không ai đặt bút. Tờ hoá đơn đổi địa chỉ, gửi tới người gửi theo biểu trước, trong khi người vay nhà chưa được bớt đồng nào.

Cắm cái thước tuần này xuống, tuần sau đem ra chấm:

Còn lời tuần trước, chấm từng câu:

Bảng không có dòng lệch. Chỗ trượt nằm ngoài bảng, ở câu xăng tăng lại kỳ 22/10, đã nói ở đầu bài: đọc đúng chiều dầu nhưng xăng thành phẩm thế giới yếu hơn dầu thô, nên xăng giảm còn diesel với mazut tăng. Ba dòng mới đúng chiều chứ chưa đúng hẳn, vì giá tiêu dùng tháng 10, lãi bình quân phát sinh mới và biểu quyết dự toán đều chưa có số.

Lịch tuần tới, nói trước cho chắc. 27 đến 28/10 Fed họp: giữ lãi, câu chữ để ngỏ tháng 12, tỷ giá trung tâm vẫn quanh 25.600 đồng, cửa sổ cho công văn còn tới tháng 12. Khoảng 31/10 Ngân hàng Nhà nước đo lãi bình quân phát sinh mới so với kỳ 11 đến 20/10: lãi gửi theo biểu hạ đủ nửa điểm ở phần lớn nhà băng, giá quầy mặc cả vẫn quanh 8 đến 9%, lãi vay mua nhà không giảm, và không có đợt bơm ròng lớn qua cửa cầm cố. Khoảng 30/10 báo cáo hợp nhất quý III ra: nợ xấu nhóm nhà băng lớn không giảm. Khoảng 3/11 giá tiêu dùng tháng 10 ra: bình quân mười tháng không lùi về dưới 4,5%, lãi điều hành vẫn đứng. Tới 14/11 Quốc hội biểu quyết: thuế 0,2% đất bỏ hoang và đồng hồ 60 tháng được giữ.

Đọc theo khung thì mỗi chỗ đứng một câu, quyết là việc của người đứng.

Người giữ tiền: tấm biểu 12 tháng ở nhóm lớn còn 5,4%, trừ lạm phát bình quân 4,52% còn 0,88 điểm thực. Nhưng ra quầy mặc cả, kể cả khoản bình thường, thì ba nhà băng lớn vẫn trả 8 đến 9%, trừ lạm phát còn 3,5 đến 4,5 điểm thực, và mức đó chưa đổi sau công văn. Công văn ép tấm biểu chứ chưa ép được giá quầy, nên người gửi theo biểu là người trả nửa điểm, người ra quầy mặc cả thì chưa. Lãi giảm theo lệnh chứ không vì thừa tiền: cho vay vẫn chạy trước huy động, nhà băng vẫn phải mua vốn dài 8,85%, nên giá quầy khó xuống nhanh. Chọn nơi chắc trước, rồi mới tính chuyện mặc cả.

Người dùng đòn bẩy: ký quỹ kỷ lục 457,5 nghìn tỷ, đòn bẩy 14,2%, chỉ số tăng nhờ hai mã, hai phiên cuối dưới 41% mã tăng, thanh khoản dưới bình quân quý. Khung giữ đòn bẩy ở mức không. Công văn hạ lãi huy động không phải là tiền mới vào sàn.

Người vay hoặc định mua nhà: lệnh giảm 1,5 đến 2 điểm không áp cho vay nhà thương mại, mặt bằng phổ biến 12 đến 14%, thả nổi 15 đến 17%, số tháng 10 chưa có. Vốn dài nhà băng 8,85% nên lãi vay nhà khó hạ trong quý IV, và nhiều khả năng còn là chỗ bù cho phần đã nhường xưởng. Người găm đất bằng tiền vay tính lại với thuế 0,2% và đồng hồ 60 tháng. Người định mua có thêm thời gian.

Doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu: đứng đúng cửa được giảm 1,5 đến 2 điểm, nhưng ở nhà băng đã hết room thì giá giảm mà không có lượng. Diesel tăng 444 đồng, mazut tăng 1.238 đồng, chi phí vận tải đi lên. Xuất siêu nửa đầu tháng 10 1,82 tỷ đô, điện tử tăng 163,6% là ngoại tệ thật. Biên thép thương mại khoảng 3%, nên với doanh nghiệp vay ngang doanh thu thì 1,5 điểm lãi vay gần bằng cả biên, và chuyện nhà băng còn room hay không quan trọng ngang mức lãi.

Tuần sau chấm lại cái thước này. Bút sa gà chết. Gà là sổ tiết kiệm.

Bài tuần trước (Tuần 43): tienthatvaloihua.com Bài 22/10 về chỗ bù khi lãi vay sản xuất giảm: tienthatvaloihua.com

Nguồn số liệu: BIDV, VietinBank hạ 12-18 tháng 5,9% về 5,4% ngày 21/10: cafef.vn Khoảng 15 nhà băng công bố giảm, VN-Index phiên 21/10: cafef.vn Công văn 9608, 9736, giảm 0,5 điểm lãi gửi và 1,5-2 điểm lãi vay, chế tài hạn mức: sbv.gov.vn · tapchikinhtetaichinh.vn Thống đốc họp 19/10, giữ lãi điều hành, tín dụng +11,44%, +16,73% so cùng kỳ: sbv.gov.vn Tín dụng +11,44% so huy động +11,22%: vcci.com.vn Bốn nhà băng vượt room theo VDSC: tapchikinhtetaichinh.vn Techcombank cho vay thực 16,3% so room khoảng 12%, lãi quý III 10.375 tỷ, nợ xấu 1,36%: tapchikinhtetaichinh.vn · mekongasean.vn Lãi gửi tại quầy (mặc cả, áp cả khoản thường) nhóm ba nhà băng lớn 8-9%, giữ nguyên tới 22/10: số liệu theo dõi giá quầy hằng tuần trong kho dữ liệu, không có link bài báo. Lãi gửi Vietcombank, VietinBank trên báo cuối tuần còn mức cũ: tapchikinhtetaichinh.vn Qua đêm 4,45%, 4,42%, 3,71% và cầm cố lưu hành 104.933 tỷ về 97.728 tỷ (rút ròng khoảng 7.205 tỷ): số liệu thị trường liên ngân hàng và nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước, tổng hợp từ kho dữ liệu, không có link bài báo. Thông tư 50 trần cho vay trên huy động 95%: datafiles.chinhphu.vn Trái phiếu nhà băng quý III 8,85%, 120.000 tỷ, bất động sản 12,5-13%: tapchikinhtetaichinh.vn Đáo hạn quý IV khoảng 93.000 tỷ, bất động sản 46,9 nghìn tỷ, 2027 khoảng 276.000 tỷ, phát hành bất động sản quý III -55%: thoibaotaichinhvietnam.vn · baodauthau.vn Lãi cho vay bình quân 8,4-10,9% tháng 9: tapchikinhtetaichinh.vn Lạm phát bình quân chín tháng 4,52%: thitruongtaichinhtiente.vn Thủ tướng 18/10 về lạm phát xói mòn tăng trưởng: baodauthau.vn Thường trực Ban Bí thư: kiểm soát lạm phát dưới 4,5%: thoibaonganhang.vn Đại biểu nêu lãi cho vay 15-16%: vcci.com.vn Mục tiêu 2027 từ 10%, bội chi 2026 khoảng 4,1% và 2027 khoảng 4,5% GDP: vietnamplus.vn Cắt ít nhất 30% số dự án đầu tư công: cafef.vn Chiến lược nợ công 1989/QĐ-TTg: datafiles.chinhphu.vn Xuất siêu nửa đầu tháng 10 1,82 tỷ đô, điện tử +163,6%: thuehaiquan.tapchikinhtetaichinh.vn Xi măng Hà Tiên sản lượng +14%: doanhnhan.baophapluat.vn Tisco doanh thu +39%, biên gộp 3,2%: viettimes.vn Nhựa Bình Minh lãi gộp -19,7%: doanhnhan.baophapluat.vn Supe Lâm Thao chi phí lãi vay +67,6%: vnbusiness.vn Lãi đột biến ở đất và tài nguyên, Kinh Bắc bàn giao 55 ha: viettimes.vn · thoibaotaichinhvietnam.vn Khu công nghiệp lấp đầy 86-92%: cafef.vn VN-Index 1.774,15, +68,24 điểm: vietstock.vn VN-Index từng phiên, VIC và VHM, độ rộng: cafef.vn · vov.vn Ký quỹ quý III 457,5 nghìn tỷ, đòn bẩy 14,2%, giá trị giao dịch quý -22,6%: vneconomy.vn Khối ngoại bán ròng 968,5 tỷ, gom Techcombank khoảng 957 tỷ: tinnhanhchungkhoan.vn Dự thảo Luật Đất đai, 60 tháng thu hồi: bnews.vn Bảng giá đất ba năm một lần: nhandan.vn Thuế 0,2% đất bỏ hoang từ 1/1/2027: vietnamplus.vn Thuế đất ở 0,03% trong hạn mức: diendandoanhnghiep.vn Luật Nhà ở tách nhà cho thuê: vietnam.vnanet.vn Kỳ xăng 22/10: E5 -1.610 còn 25.361, E10 -1.816, diesel +444 lên 29.550, mazut +1.238: vietnamplus.vn Quỹ bình ổn trích 300 đồng/lít bằng tạm ứng ngân sách: vietnambiz.vn Khảo sát Fed 94/100 giữ 28/10, 100/100 tăng tháng 12: kitco.com Tỷ giá trung tâm 25.627: tapchikinhtetaichinh.vn Brent 110,31 ngày 22/10: số liệu giá thế giới tổng hợp từ kho dữ liệu, không có link bài báo. Lãi vay mua nhà phổ biến 12-14%, thả nổi 15-17%: vnbusiness.vn Số tuần 41, 42, 43 (qua đêm 0,2% và 7%; lãi gửi mới 6,38%; qua đêm 3,1%, kỳ 18 tháng 7,9%, nhà băng vay dài 8,8%): theo các bài tuần đã đăng, nguồn gốc ghi ở cuối từng bài.