Lái chứng khoán là ai? Dư nợ ký quỹ 447,9 nghìn tỷ trả lời

Có bạn nhắn hỏi anh về SSI. Công ty chứng khoán hàng đầu mà giá có 18, P/E thấp thế, rẻ vậy thì mua tích sản được không, bạn ấy thề không lướt nữa. Hỏi thêm câu nữa: nghe nói giá lên xuống là do lái, đẩy lên để úp bô vào đầu nhỏ lẻ, vậy rốt cuộc có lái không?

Hỏi mua tích sản mà hỏi kèm luôn có lái không, tức là trong bụng đã sợ mình thành cái bô. Cơ mà muốn biết có lái không thì phải hỏi tiếp một câu: lái lấy đâu ra tiền mà lái?

Tiền thì có, nhiều là đằng khác. Cuối quý III, dư nợ vay ký quỹ toàn thị trường khoảng 447,9 nghìn tỷ, kỷ lục. Hôm qua VN-Index đóng cửa 1.699,62, mất mốc 1.700, phiên giảm thứ tư liên tiếp, thanh khoản chưa tới 13.000 tỷ. Lấy đống nợ ấy chia cho một phiên như thế, ra khoảng 34 phiên. Tiền đi vay nằm trên sàn nhiều gấp hơn ba chục lần số tiền đổi chủ mỗi ngày. Lái nào cũng chẳng cần móc túi riêng. Ngân hàng cho công ty chứng khoán vay, công ty chứng khoán cho khách vay, ai đứng sát vòi thì người đứng xa gọi là lái.

Mà SSI chính là một cái vòi to. Giữa năm, riêng SSI cho khách vay ký quỹ hơn 40.400 tỷ. Bạn hỏi anh muốn tích sản cổ phiếu của chính cái vòi. Được thôi. Có điều vòi không ăn theo lãi, vòi ăn theo nước.

Nửa đầu năm SSI lãi trước thuế (báo cáo riêng) tăng 39%. Giá cổ phiếu phiên 2/11 còn 18,85, thấp hơn cùng kỳ năm ngoái khoảng 20%, trong khi VN-Index cùng một năm vẫn cao hơn khoảng 6%. Lãi lên, giá xuống, P/E tụt, trông rẻ ơi là rẻ. Nhưng P/E thấp ở đây là do cái tử số rơi, chứ cái mẫu số có to thêm đâu. Rồi quý III, lợi nhuận cả ngành chứng khoán giảm hơn 40% so cùng kỳ. Giá rơi trước, lãi lủi thủi rơi theo sau. Cái P/E rẻ hồi giữa năm, chẳng cần ai bán thêm cổ nào, chờ vài quý báo cáo là tự đắt lên. Hàng rẻ mà tự tăng giá, đúng là tích sản thật.

Vậy nên P/E không phải để nhìn cho vui. Nó là cái gương chiếu hậu, soi rất rõ chỗ xe vừa đi qua.

Còn chuyện lái. Hôm qua chỉ số mất 11,1 điểm, riêng VIC giảm 3,3% đã lấy đi hơn 12 điểm. Trừ VIC ra thì chỉ số còn xanh, số mã tăng còn nhỉnh hơn mã giảm, 154 so với 141. Mà có lái thật thì riêng phiên hôm qua cả sàn chỉ có đúng một người cầm vô lăng, và người ấy đánh lái xuống dốc. Mấy trăm mã còn lại chẳng ai thèm lái, tự lên tự xuống theo chút tiền còn sót trong vòi.

Cổ phiếu là tờ giấy nợ có giá. Cái giá ấy đo xem hệ thống còn chịu cho vay bao nhiêu nhiều hơn là đo công ty làm ăn giỏi cỡ nào. Vòi mở thì giá được đẩy lên để có người mua sau mang tiền mặt vào trả. Vòi khép thì giá rơi, công ty lãi bao nhiêu cũng mặc. Người thua không nhìn thấy vòi, nên đặt cho nó một cái tên nghe như có kẻ chịu trách nhiệm: lái. Có tên để chửi thì đỡ phải tự trách mình. Còn mua tích sản lúc này nhiều khi là đem tiền mặt của mình đổi lấy phần nợ mà người khác đang muốn trả bớt.

Muốn biết vòi mở lại chưa thì khỏi đi tìm lái. Cứ nhìn cổ phiếu của chính mấy cái vòi. Hôm nào nó chạy trước chỉ số, mà báo chí còn chưa kịp tìm ra ông lái nào để gọi tên, là nước bắt đầu về.