Tiền Thật và Lời Hứa
Tiền Thật và Lời Hứa
Chu kỳ kinh tế Việt Nam mấy năm tới nhiều khả năng lặp lại con đường Nhật, Hàn, Đài, Trung đã đi, vì cùng một mô hình nhà nước kiến tạo. Mô hình ấy vận hành bằng bốn cơ chế giống nhau. Cái quyết định không phải điều hành khéo hay vụng, mà là bộ máy đó được giữ nguyên để làm gì.
Tám tháng 2026, khối FDI xuất khẩu hơn 300 tỷ USD nhưng ròng chỉ còn khoảng 10 tỷ trên cán cân. Đô bán hàng quay ra trả linh kiện cho Trung Quốc, Hàn Quốc và trả lời cho chủ vốn; Việt Nam giữ lại tiền công, tiền đất, tiền thuế. Đô chỉ ở lại khi mình tự làm ra được linh kiện.
Mỹ và Trung Quốc gia hạn đình chiến thương mại thêm hai tháng, tới 10/1. Hạn ngắn là cố ý: roi thuế treo sẵn để Trung Quốc tiếp tục trả phí bằng cam kết mua đậu nành, nông sản, Boeing. Phần hàng dư không vào được Mỹ chảy sang Đông Nam Á, Việt Nam nhập siêu với Trung Quốc gần 108 tỷ đô sau tám tháng.
Xuất nhập khẩu tám tháng chạm kỷ lục 770 tỷ đô, nhưng cán cân đã lật từ xuất siêu 14 tỷ sang nhập siêu 20,5 tỷ chỉ trong một năm. Kim ngạch được khoe, chiều thì giấu: hàng mua từ Trung Quốc, bán sang Mỹ, phần ở lại chỉ là tiền công lắp ráp. Phần ở lại năm nay ngắn hơn năm ngoái, dù kỷ lục dài hơn.
Tại sao giới trẻ không muốn sinh con: không phải lười hay ích kỷ, mà vì căn nhà, cái vé vào đời, đắt hơn sức chở của đồng lương. Khi đó không ký hợp đồng là tính đúng. Nhật và Trung Quốc đã đi qua vết đó, nhà luôn đứng trước con.