iPhone gập 65 triệu nói gì về nền kinh tế mà GDP-PPP giấu đi

Cứ vài bữa lại thấy có người khoe, tính theo sức mua thì nước mình giàu ngang ông nọ ông kia, đồng tiền mình xài ở nhà còn lời hơn bên tây. Cái chỉ số PPP ấy, GDP theo sức mua tương đương. Nghe sướng cái lỗ tai phết. Nhưng đó là cây thước để an ủi, thẩm du nhau.

Muốn biết một nền kinh tế thật sự khoẻ tới đâu, đừng nhìn cái người ta cần. Nhìn cái người ta thèm.

Đêm qua Apple vừa tung ra cái iPhone gập, bản thấp nhất đã ngót sáu mươi lăm triệu. Một cái điện thoại thôi đấy. Không phải nhà, không phải xe, một cái nhét vừa túi quần. Vậy mà nó dám hét cái giá đó ra, mặt không đổi sắc. Chuyện nghe tưởng chỉ là chuyện công nghệ, thực ra là một cây nhiệt kế. Một hãng chỉ dám nâng giá cái món người ta thèm mà không thật sự cần, khi nó ngửi thấy túi tiền đám đông đang mở trở lại. Nâng giá món thèm mà cầu còn nằm đáy thì ế chỏng gọng. Nó dám hét giá, tức là nó đánh hơi thấy tiền. Cũng như hồi dân một xứ nghèo bắt đầu kéo nhau đi uống cà phê Starbucks, đó là lúc sức mua chỗ đó vừa được cơi nới.

Giờ quay lại cái thước PPP kia. Nó bảo cùng một số tiền, ở nước nghèo mua được nhiều đồ hơn, nên quy ra thì dân nghèo cũng giàu ngang. Nghe thì có lý. Nhưng cái thước đó chỉ đúng với một giống người biết đủ, ở nhà ăn cơm với nước mắm, không thèm iPhone, không thèm siêu xe, không mơ bay lên vũ trụ, sống qua ngày là thấy hài lòng.

Mà khổ cái, giống người đó làm gì có trên đời.

Con người sinh ra đã không bao giờ biết đủ. Có cơm thì thèm thịt, có xe máy thèm ô tô, có ô tô rồi thèm cái đắt hơn. Chính cái lòng ham mê bất tận đó làm hai việc cùng một lúc. Một, nó giết chết cái thước PPP, vì cái thước ấy đo một con người không tồn tại, người thật thì có bao giờ chịu dừng ở cơm nước mắm. Hai, nó biến giá của đúng cái món người ta thèm nhất thành cây nhiệt kế đo cầu chuẩn nhất, vì hễ trong túi vừa có tiền là người ta đổ vào cái thèm trước, chứ ít ai vội đi mua thêm bao gạo.

Cho nên đừng ngồi khoe tính theo sức mua thì mình giàu ngang thiên hạ. Cái thước đó đo một giống người ăn cơm nước mắm là thấy đủ, mà giống đó không có thật. Muốn biết một nền kinh tế khoẻ hay yếu, cứ nhìn cái món xa xỉ người ta thèm mà không cần, xem có hãng nào dám hét giá nó lên, và có ai chịu móc túi ra trả.

Đo cái người ta cần thì ra một con số cho đẹp lòng nhau. Đo cái người ta thèm mới ra sự thật.